मोदीको नेपाल भ्रमण र त्यो नाकाबन्दी

राधिका जोशी

भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दुई दिने कार्यतालिका सहित तेस्रोपटक नेपाल आउदै छन् । मोदी पहिलो पटक नेपाल भ्रमणमा आउँदा संसदमा गरेको भाषणले निकै चर्चा र स्वागत पायो । लगत्तै २०७२ साल बैसाख १२ गते आएको बिनासकारी भूकम्प आउँदा पनि सबै भन्दा अगाडी भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा सहयोग गर्ने देश पनि भारत हो । तर नेपालले जारी गरेको संविधानलाई लिएर भारतले गरेको करिब ५ महिना लामो नाकाबन्दीले नरेन्द्र मोदीप्रति आम नेपालीको मन कुँडिएको छ । त्यो नाकाबन्दीले गर्दा मोदीप्रतिको सद्भाव एकाएक दुर्भावमा परिणत हुनपुगेको थियो । ‘ब्याक अफ इन्डिया’ र ‘ब्याक अफ मोदी’को नारा गुञ्जिएको थियो । बरु भोको पेट बस्ने तर आफ्नो स्वाभिमान नगिराउने नेपालीहरूको अडान, तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको बोली र चीनसँंगको व्यापार तथा पारवहन सन्धीले गर्दा मोदी परास्त भए र अन्ततः नाकाबन्दी खुल्यो । नाकाबन्दीको दुःख अहिलेपनि नेपालीको मन मनमा छ । नाकाबन्दीले नेपालको विकास निर्माणलाई वर्षौं पछाडि पारेको स्मरण नै छ । ४ सय ५६ मेगावाटको तामाकोशी आयोजना २ वर्षपछि धकेलियो । रातभरि मानिसहरू डिजेल, पेट्रोल लिन लाइनमा बसे । यसरी भारतले नेपालमा ३ पटक नाकाबन्दी ग¥यो ।

आगामी २८ गते मोदी नेपाल आउँदै छन् । मोदीको नेपाल भ्रमणलाई लिएर सवैतिर चर्चा परिचर्चा भइरहेको छ । उनको स्वागतमा उनको भ्रमण कार्यतालिकामा रहेका स्थानहरुको निकै सजावट हुदैछ । तर मोदीको नेपाल आकर्षणलाई यतिबेला विभिन्न दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गर्नु जरुरी छ । किनभने अहिलेसम्मको कार्यकालमा मोदीले एउटै देशको तीन तीन पटक भ्रमण गरेको रेकर्डमा छैन ।

राजनीतिक र कूटनीतिक असफलताको परिणती नाकाबन्दी हो कि होइन ? नेतृत्व जुँगामा ताउ लगाएर बस्ने अनि पीडित जनताले लाठी चलाएको भरमा सीमाको सुरक्षा हुन्छ ?

नेपालका प्रधानमन्त्रीको वर्षैपिच्छे जसो भारतको भ्रमण गर्ने परम्परा रहे पनि मोदी अघिका भारतीय समकक्षीले १७ वर्षसम्म नेपालमा पाइलो नटेकेको र दिल्लीबाटै नेपालमा कटाक्ष बोलिरहेकोे सन्दर्भले राष्ट्रवादी नेपालीको मुटुमा काँडाले घोचेको अनुभूति गराएकै हो । यता पछिल्लो समयको भारतीय नाकाबन्दी होस् या सीमाक्षेत्रमा देखिइरहने तनाव नै किन नहोस, सिकार बन्ने निरीह जनता नै हुन् । मुख्य कुरा यो हो की राजनीतिक र कूटनीतिक असफलताको परिणती नाकाबन्दी हो कि होइन ? नेतृत्व जुँगामा ताउ लगाएर बस्ने अनि पीडित जनताले लाठी चलाएको भरमा सीमाको सुरक्षा हुन्छ ? अहिले यावत प्रश्न मनमा खेलाउँदै मोदीको स्वागतमा जुटेक छन् नेपाली जनता । धर्ममा अटल आस्था र विश्वास राख्ने भारतीय प्रधानमन्त्रीको आउँदो भ्रमणले हाम्रा महत्वपूर्ण धार्मिक स्थलहरूको प्रसिद्धि अवस्य बढ्छ । उनकै भ्रमणको निहुँमा जनकपुरको काँचुली फेरिँदै छ । १० वर्षमा हुन नसकेकाले काम जनकपुरमा १० दिनमा भइरहेको छ । यता पशुपतिनाथ र मुक्तिनाथको प्रसिद्धी पनि उचाइमा पुग्ने नै छ । मोदीकै भ्रमणको सेरोफेरोमा सञ्चार माध्यमहरूले ३ वटै धार्मिक स्थलहरूको प्रचार–प्रसार अरू बढाउनसके आगामी दिनमा धार्मिक पर्यटकहरूको संख्या उल्लेख्य ढंगबाट बढ्ने निश्चित छ । तर मोदीका लागि नेपालीको मनमा हिजोका दिनमा जस्तो सम्मान नभएको कतिपयको भनाई छ ।

भारतको लगानी भएको जलविद्युत कम्पनीको मात्र ऊर्जा किन्ने तर अरू देशको लगानी भएको विद्युत नकिन्ने भन्ने भारतीय नीति परिवर्तन हुनुपर्छ । यसपालीको भ्रमणमा मोदीले नेपालीहरूको मन जित्ने हो भने भारतले कहिल्यै नाकाबन्दी नलाउने र सिमा विवाद हुने छैन भनेर प्रण गर्ने पर्छ ।

यसपालीको भ्रमणमा नरेन्द्र मोदीले आफूले लगाएको नाकाबन्दीप्रति प्रायश्चित गर्दै अब नेपालमा यस्तो अमानवीय नाकाबन्दी कहिल्यै गर्ने छैन भनेर सम्बोधन गर्नसके मात्र उनीप्रति पुनः नेपालीहरूको सद्भाव जागृत हुनसक्ने कतिपयको विश्लेषण छ । मोदीले बोलेरे हैन व्यवहारले नेपालको विकास निर्माणलाई साथ दिनसके मात्र उनी नेपालीको मित्र कहलाउन सक्छन् । नेपाललाई भारतको विशाल बजार निर्वाध रूपमा खुल्ला गरी व्यापार घाटा कम गर्ने कुरामा मोदी सहमत हुनसके मात्र उनीप्रति सद्भाव पलाउनेछ । भारतको लगानी भएको जलविद्युत कम्पनीको मात्र ऊर्जा किन्ने तर अरू देशको लगानी भएको विद्युत नकिन्ने भन्ने भारतीय नीति परिवर्तन हुनुपर्छ । यसपालीको भ्रमणमा मोदीले नेपालीहरूको मन जित्ने हो भने भारतले कहिल्यै नाकाबन्दी नलाउने र सिमा विवाद हुने छैन भनेर प्रण गर्ने पर्छ । अनि मात्र मोदी नेपाली जनताकालागि स्वागत योग्य हुनेछन् ।

यही बैसाख २८ गतेदेखि भारतीय प्रधानमन्त्रीको नेपाल भ्रमण हुने कुरा समाचारमा प्रकाशित भइरहेको छ । मोदीको सुरक्षार्थ ६००० सुरक्षाकर्मी पनि खटाइँदैछ । यी बाहेक दुई देशबीच सम्बन्ध विस्तार, व्यापार बढाउने, सहयोग आदान–प्रदान गर्ने आदि बारेमा कुराकानी हुने पनि प्रायस् निश्चित छ । अब नेपाली पक्षले नयाँ कुरा उठाउनुपर्छ । त्यो हो, नेपालको मिचेको सीमा कसरी फिर्ता गराउन सकिन्छ ? यति हिम्मत गर्न सक्यो भने पनि नेपाली पक्षको ठूलो पुरुषार्थ हुन्छ । केही दिनअघि कञ्चनपुरको पुनर्वास–९ बीच फांँटामा जंगली जनावरबाट सुरक्षा गर्न आफ्नो भूमिमा स्थानीयहरूले विद्युतीय तार लगाउँंदा भारतीय एसएसबीरसुरक्षादलले अवरोध खडा गरी उखेलेर फाले । नेपाल–भारत सीमामा भारतीय पक्षद्वारा गरिने यस्ता कार्य बेला–बेला समाचारमा प्रकाशित भइरहन्छ । तर विडम्बनाको कुरा के छ भने नेपाल सरकार यस्ता घटनाको सन्दर्भमा भारतीय पक्षसमक्ष एक शव्द पनि बोल्न सक्दैन । बरु स्थानीयहरू नै आफ्नो ज्यानको पर्वाह नगरी प्रतिकारमा उत्रन्छन ।

Janata Tv

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

आश्विन शुक्लपक्षको बडा दशैँमा देशका विभिन्न देवीमन्दिर, शक्तिपीठ र कोटघरहरुमा आद्यशक्ति देवी दुर्गा भवानीको पूजाआजा गरिन्छ । सनातन संस्कृतिमा आदिमाता…

काठमाडौं। दशैँ मनाउन २१ लाख ५४ हजार २६ यात्रु काठमाडौं उपत्यकाबाट बाहिरिएका छन् । ट्राफिक प्रहरी महाशाखाका अनुसार सोमबार बेलुकासम्म…

–नारायण भण्डारी नेपाली समाजमा बडो उल्लासपूर्वक मनाइने महान् पर्व बडा दशैंको सातौं दिन आश्विनशुक्ल सप्तमी तिथिमा ज्ञानशक्ति स्वरुपा माता सरस्वतीकोे…

मितिः २०७५ असोज ३० गते मंगलबार बिहान ५ः०० राष्ट्रिय गान ५ः०२ योग दर्शन प्रस्तोताः डा. चिन्तामणि गौतम ५ः१५ मालश्री धुन…

कान्ति न्यौपाने काठमाडौं । विगतमा विभिन्न राजाले बिशेष कार्यक्रममा पहिरिने गरेको श्रीपेज अब खम्बाले लगाएको छ । राजहाँसको प्वाख र…

काठमाडौं । लोक तथा दोहोरी गायक शंकर क्षेत्री नेपालगञ्जका हुन् । यस्तै, लोक तथा दोहोरी गायिका बबिता बानियाँ जेरी गोरखाकी…