बर्खास्तीको खबरले प्रधानन्यायाधीश पराजुलीको मन जलिरह्यो, तर राष्ट्रपतिको शपथ चलिरह्यो

न्यायालयको बेथिति र अनौठो संयोग

काठमाडौं । यतिवेला मुलुकको न्यायक्षेत्र भद्रगोल र बेथितिको शिकार भएको छ । एउटाले अर्कोलाई नटेर्ने मात्र होइन पदमुक्त गर्न समेत पछि नपर्ने अवस्था श्रृजना भएको छ । सधै राजनीतिक खिचातानी र भद्रगोल व्यर्होदै आएका नेपाली यतिवेला न्यायालयभित्रको बेथिति र भद्रगोल हेर्न वाध्य भएका छन् ।

प्रधानन्यायाधीश गोपालप्रसाद पराजुलीका जन्ममितिको विवाद सतहमा छ । उनका विभिन्न जन्ममिति सार्वजनिक भएकै छन् । तर उनै प्रधानन्यायाधीश प्रधानन्यायाधीशकै हैसियतमा राष्टपति भवनमा सपथ गराई रहदा उनकै सचिव उनलाई पदमा वहाली नरहेको पत्र जारी गर्छन् । अझ अनौठो कुरो त सचिव स्तरीय निर्णय भन्छन् र आफै पत्रमा दस्तखत गर्छन् । त्यही न्यायपरिषद् हो जसले गोपाल पराजुलीको जन्ममिति २०१० साल बैशाख १६ गते हो भनि प्रमाणित गर्यो र संवैधानिक परिषद्मा पठायो ।
 
 
त्यही आधारमा संवैधानिक परिषद्ले सिफारिश गर्यो र राष्ट्र्पतिले नियुक्ति गरेपछि प्रधानन्यायाधीश गोपाल पराजुली प्रधानन्यायाधीश बने र पदमा रहे । उनै पराजुली आफै अध्यक्ष भएको न्यायपरिषद्का आफ्नै सचिवको निर्णयले बर्खास्त भए त्यो पनि अध्यक्षलाई पत्तै नपाई । सचिवको जिकिर छ परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयबाट प्राप्त पत्र । यता संचार माध्ययममा पत्र सार्वजनिक हुँदा प्रधानन्यायाधीश पराजुली राष्ट्र्पतिलाई शपथ ग्रहण गराउँदै थिए । मलिन अनुहारमा पेश भएका थिए । हाँसो त थियो तर कृत्रिम । प्रधानन्यायाधीश पराजुली पदमुक्त भएको पत्र न्यायपरिषद सचिवालयले सार्वजनिक गरेपनि शपथ भने रोकिएन । पत्र सार्वजनिक हुँदा सपथ ग्रहणको सम्पूर्ण तयारी भई सकेको थियो ।
 
त्यस्तो अवस्थामा भएको राष्ट्रपति भण्डारीको शपथलाई वैधानिक मान्ने वा नमान्ने भन्ने प्रश्न पनि शितलनिवासमा तथा देशभर उव्जिएको छ । तर विज्ञहरु भन्छन् कुनै पनि पदाधिकारीले पदमा वहाल रहेको अवस्थामा गरेका निर्णय कार्यान्वयन हुने कानूनी मान्यता अनुसार पराजुलीले गराएको सपथ अमान्य हुदैन । न्याय परिषद्ले निरुपण गरेको गोपाल पराजुलीको जन्ममिति सम्वन्धी विवादलाई उल्टाउने अधिकार सचिवलाई छ वा छैन, उनले गर्न मिल्ने हो वा होइन भन्ने प्रश्न पनि खडा भएको छ । साथै सचिवस्तरीय निर्णयबाट पदमुक्त भएका प्रधानन्यायाधीश पराजुलीले कसरी राष्ट्रपतिलाई सपथ खुवाए भन्ने प्रश्न समेत उव्जिएको छ ।
 
न्यायपरिषद्मा सर्वोच्चका बरिष्ठ न्यायाधीश दिपकराज जोशी, कानून मन्त्री, बरिष्ठ अधिवक्ताद्वय पदमप्रसाद वैदिक र रामप्रसाद सिटौला सदस्य छन् । हाल कानून मन्त्रालयको जिम्मेवारी भने प्रधानमन्त्री ओली आफैले सम्हाल्नुभएको छ । यस्तो अवस्थामा अव प्रधानन्यायाधीशको पदावधि कायम रहन्छ वा रहदैन । प्रक्रिया कसरी अगाडी वढ्छ त्यो भने प्रतिक्षाको बिषय भएको छ । समग्र अवस्थालाई मूल्यांकन गर्दा यतिवेला न्यायालय कमजोर, फोहर र वेतिथीका विचमा अघि वढी रहेको छ ।
 
मर्यादामा वस्ने र मर्यादित वन्न उत्प्रेरित.त गर्नु पर्ने न्यायालयका न्यायमूर्तिलाई हेर्दा लाग्छ, मुलुकमा बेथिति चरम अवस्थामा छ । सचिवले अध्यक्षलाई वर्खास्त गरेको पत्र दिन्छ । आफू अन्तर्गतका न्यायाधीश अघिल्लो दिन प्रधानन्याधिश संगै कुममा कुम जोडेर वेन्चमा वस्छन् । भोलिपल्ट वेन्चमा वस्दिन भन्छन् । अझ त्यतिमात्र होईन वेन्चमा आएर म्याद सकिएको न्यायाधीश तोकेको कजलिष्टमा वस्दिन भन्छन् । यदि त्यस्तो थियो भने न्यायाधीश चोलेन्द्र शम्शेर राणाले श्रावण २२ गतेनै त्यस्तो निर्णय किन गर्नु भएन किन फागुन २९ गते कुर्नु पर्यो । आफै प्रधानन्यायाधीश रोलक्रममा रहेका र ३ वर्ष न्यायालय हाक्नु पर्ने न्यायाधीश यस्तो कार्यले आफू प्रधानन्यायाधीश भएको वेला आफू अन्तर्गतकै न्याधिशले प्रधानन्यायाधीश हटाउने निर्णय उहाँकै शैलीमा गरे के होला ? भविश्यको पनि त हेक्का राख्नु पर्ने होइन र ? न्यायलय जस्तो गरिमामय संस्थामा यस्तो भद्रगोल र वेथितिले जनमानसमा कस्तो प्रभाव पर्ला ।
 
न्यायलयको मान र सम्मानमा कस्तो असर होला, अनुमान लाउन नै मुस्किल छ । सर्वोच्च अदालत यतिलेला यहि अवस्थावाट गुज्रिरहेको छ । गुट उपगुटमा न्यायलय विभाजित छ र न्यायाधीशहरु पनि विभाजीत अवस्थामा छन् । यो न्यायपालिकामा यस्तो विरलै हुन्छ । न्यायलयमात्र होइन यतिवेला नेपाल वार एशोसियसन समेत विभाजित भएको छ । अदालतको प्रतिछायाँ वार र वेन्च दुवै तिर पुगेको छ । न्यायक्षेत्र यो अवस्थामा पुग्नु निश्चयनै दुर्भाग्यपुर्ण अवस्था हो ।
 
न्यायक्षेत्रलाई स्वतन्त्र, मार्यादित र जनविश्वास आर्जन गर्ने थलोको रुपमा विकास गर्नु पर्नेमा न्यायलय विभाजित र ध्रुविकृत हुनु निश्चयनै घातक विषय हो । किन यस्तो अवस्था श्रृजना भयो त । राजनीतिक भागवण्डामा अदालतमा हुने नियुक्ति यसको मुख्य कारण हो । प्रधानन्यायाधीश पदमा  पराजुली आसीन थिए । उनको जन्ममितिमा विवाद छ । उनले भिन्न भिन्न जन्ममिति देखाएका छन् । कुनैपनि न्यायधिश होस् वा व्यक्ति उसको जन्ममितिको विवाद भए त्यसको निरुपण गर्ने निकाय तोकिएकै छ कानूनमा । त्यो बिषयमा निश्चित प्रक्रिया र पद्धति छ । त्यसको निरुपण गर्ने स्थान छ ।
 
त्यता तर्फ नलागी सडकमा अनसन गर्ने, वेन्चमा अराजकता कायम गर्ने छुट कसैलाई छैन र हुनु पनि हँुदैन । यदि  पराजुलीले आफ्नो उमेर ढाँटेको र गलत नियतले प्रयोग गरेको हो भने उनिमाथी भ्रष्टाचारको मुद्दा लाग्छ । त्यो मुद्दा दायर गर्न र न्यायिक निरुपणसम्म पुर्याउन कसैले रोक्न सक्दैन । उनि पदमा हुदा वा नहुँदा जहिले सुकैपनि यो मुद्दा लाग्ने बिषय हो । उनले गलत गरे भन्दैमा फेरी अर्को  पनि गल्ती नै गर्ने त होईन होला नि ! मुद्दा सुन्ने हेर्ने र फैसला गर्ने पनि त विधि र प्रक्रिया तोकिएको छ । त्यो विधि र प्रक्रियालाई नाध्नेमाथी कारवही हुने कि नहुने ? अव त प्रश्न त्यहाँ खडा भएको छ ।
 
अहिले सर्वोच्चको विवाद हेर्दा देखिने र वुझिने कुरा के हो भने यहाँ कोहि पनि विवाद मुक्त छैन ।  पराजुली हुन् वा  राणा सवैले विधि र प्रक्रिया मिचेकै छन् । त्यस श्रृंखलामा नृपध्वज निरौला थपिएका छन् । उनलाई पनि उक्साउनेहरु अदालत भित्रै छन् । त्यो क्रम जारी छ । राज्यका अंगहरुले यसरी विधि र प्रक्रिया मिच्ने र छाडातन्त्र चलाउने हो भने जनताले तिनलाई कारवाहि गर्नु पर्छ । राज्यका तिन अंग कार्यपालीका, न्यायपलिका र व्यवस्थापिका जहाँ सुकै र जस्तो सुकै वेथिति देखिएपनि सर्तक गराउने राज्यको चौथो अंग चुप लागेर वस्दैन । शक्तिमा रहँदा गर्ने यस्ता गलत कर्मलाई चौथो अंगले नियाली रहेको छ  । जनता पनि जागरुक छन् । पदमा वसेर जे गर्ने पनि छुट छैन कसैलाई ।
 
अदालत जस्तो संवेदनशिल संस्था, जनआस्थामा वाँच्नु पर्ने, अदालतवाट हार्दा समेत मैले न्याय पाए भन्ने विश्वास दिलाउनु पर्ने त्यस्तो संस्थामा यस्ता विवाद ग्राह्य हुँदैन , स्वीकार्य हुँदैन । व्यक्ति र संस्थाको आचरण एक अर्कासँग अन्योन्याश्रीत हुन्छ । प्रत्येक न्यायाधीश व्यक्तिगत आचरण र अदालतको गरिमालाई छुट्याएर हेर्नै मिल्दैन । न्यायाधीस खराव भए भने न्यायालयको गरिमा जोगिदैन । वेलैमा सचेत हुनु जरुरी छ ।

Janata Tv

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

नेपाली कांग्रेसका साथीहरुले जहिले पनि बिपीबिपी मात्र भन्नुहुन्छ । तर बिपीले के भन्नु भएको थियो ? धेरै नेतालाई थाहै छैन्…

काठमाडौं । आर्थिक वर्षका लागि १ करोड १३ लाख रुपैयाँ भ्रमण खर्च विनियोजन गरेको प्रधानमन्त्री कार्यालयले चार महिनामै ७२ लाख…

जनता टेलिभिजनमा आज प्रसारण हुने कार्यक्रम तालिका यस्तो छः Janata Television Live Youtube Streaming

मेष राशिः गरेका काम असफल होलान् । शोक तथा चिन्ता पर्ला । वृष राशिः परिवारमा विवाद पर्ला । स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्याले…

लक्ष्मी काफ्ले झापा । राजनीतिक दलका नेताकै योजनामा भारतीय बालकको अपहरण भएको खुलेको छ । भारत बिहार सुपौलका मोहम्मद सद्दामका…

विद्यानन्द राम राजविराज । तराईमा सशस्त्र संघर्षरत जनतान्त्रिक तराई मुक्ति मोर्चा (क्रान्तिकारी ) अविनाश समूहका संयोजकलगायत केन्द्रीय सदस्यले बुधबार सरकारसमक्ष…