सलाम, सिंहदरबार नरूचाउने नेता

२०१४ सालतिर त्रिचन्द्र कलेजका समकक्षी रुपचन्द्र बिष्टसँग पद्यरत्न तुलाधारको धार र लय बहुदलकालीन समयमा पनि मिल्दोजुल्दो नै रह्यो । तर, बिष्ट भन्दा तुलाधारको स्वभाव र शैली अरू फरक थियो । दुवै जनपक्षीय उम्मेद्वारका रुपमा राष्ट्रिय पञ्चायतमा निर्वाचित भए ।

–सइन्द्र राई

कुनै दिन– पञ्चायत चल्दै थियो, तुलाधार रुन थाले । अनि, रुदाने अर्थात् रुपचन्द्र बिष्ट बोल्न थाले– लेख्न खोज्दा यो व्यवस्था हात समात्छ अनि बोल्न खोजे मुख थुनिदिन्छ । अब, मान्छे नरोएर के गर्छ ? थाहा चाहियो !

अर्थात्, रुदाने भन्दा तुलाधार धेरै नै कोमल स्वभावका थिए । सार्वजनिक मञ्च र भाषणहरुमै तुलाधार भावुक बन्थे अनि रोइहाल्थे । तर, संकल्पमा जुन दृढता थियो, तुलाधारले जीवनको उतरार्धसम्म पनि त्यागेनन् ।

बहुदलअघि, पञ्चायतसँग लडे । वाम र कांग्रेसको संयुक्त मोर्चा बनाएर २०४६ को जनआन्दोलन सफल पार्न अग्रमोर्चा उभिए । बहुदल स्थापनापछि तुलाधारको परिचयमा भाषिक आन्दोलनकर्ताबाट वामको रंग देखियो ।

पञ्चायतले आफूलाई दिएको सूर्य निर्वाचन चिन्ह एमालेले संस्थागत ग¥यो, २०४८ र २०५१ मा सूर्य चिन्ह लिएरै तुलाधारले निर्वाचन जिते ।

धेरैको मनमस्तिस्कमा छाप बनाएको नौमहिने मनमोहन अधिकारी नेतृत्वको एमाले सरकारमा तुलाधार श्रम तथा स्वास्थ्यमन्त्री बने । तर, तुलाधार एमाले बनेनन् र टाढा पनि रहेनन् । २०५४ मा एमाले विभाजित भइरहँदा वाम आन्दोलन कमजोर बन्ने आँकलन गर्दै यसलाई रोक्न तुलाधारले थुप्रै पहल गरे पनि सफल भएनन् ।

यसपछि सशस्त्र आन्दोलन गरिरहेको माओवादी भएको आरोप खेपेका तुलाधार युगान्तकारी परिवर्तन गर्ने २०६२/०६३ को जनआन्दोलनमा पनि अग्रमोर्चामै रहे । १२ बुँदे सम्झौतामार्फत् राजतन्त्र अन्त्य गर्ने सफल पहलकदमी लिएका तुलाधार फेरि पनि माओवादी चाँही बनेनन् ।

तुलाधार आफूलाई रेडिकल मान्थे र जो तुलनात्मक बढी रेडिकल लाग्थ्यो । तुलाधार उतैतिर उभिन्थे । उनको रेडिकलनेस कुन हदसम्म थियो भन्ने प्रमाण त ‘तुलाधारले गरेको भाषण ब्ल्याकमा बिक्री हुन्थ्यो’ भन्नैबाटै प्रस्ट हुन्छ ।

पहिलो पुस्ताकै कम्युनिस्टदेखि वर्तमान नेताहरुसम्मको संगत र सहकार्य गरेका तुलाधार पछिल्लो समय समानुपातिक र समावेशी आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेका थिए ।

र, उनकै निष्कर्षमा यो आन्दोलनले गति लिन चाँही सकेको थिएन । तर, सत्तासँग आजीवन संघर्ष गरेका तुलाधार अब लौकिक दुनियाँबाट सदाका लागि बिदा भएका छन् । उनकै भाषामा रेडिकल सलाम, पद्मरत्न तुलाधारलाई । तस्बिरः नेपालखबरबाट साभार ।

Janata Tv

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

बिहान ५ः०० स्टेशन आइडी–राष्ट्रिय गान ५ः०२ योग दर्शन ५ः३० तीर्थ पर्यटन ५ः५५ विज्ञापन–प्रोमो ६ः०० जनता समाचार ६ः३० दर्शन दिग्दर्शन ६ः५५…

मेषः घर बाहिर दिन बित्नेछ, भ्रातृसुख रहनेछ । वृषः पाहुना बढ्नेछन्, भोजन सुख मिल्नेछ । मिथुनः प्रशन्नता बढ्नेछ, आफन्त भेटघाट…

जोसेफ शाही काठमाडौं । भाषा हाम्रो पहिचानसँग जोडिएको विषय हो । दुनियाँकै सबैभन्दा धनी भाषा मानिने संस्कृत भाषाको जगमा विकास…

अहिले बलात्कार गरेका आरोपीसमेत मेरो काँधमा फलानो नेताको हात छ र कुन कानुनले मेरो के बिगार्न सक्छ भनेर धाक लगाएर…

काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको ५ महिनामा मुलुकको व्यापार घाटा करिब ६ खर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । गतवर्षको यही अवधिमा…

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाको शुक्रबारको बैठकमा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले सांसदहरुले उठाएका प्रश्नको जवाफ दिनुभएको छ । बैठकमा सांसदहरुले राखेको जिज्ञासाप्रति उत्तर…