कम्युनिष्ट सरकार सफलताका आधारहरु

आर्थिक, सामाजिक रुपान्तरण गर्दै समाजवादको दिशामा अगाडि बढ्न कम्युनिष्ट पार्टीका हरेक नेताकार्यकर्ता यतिखेर गम्भीर र सचेत बन्नु पर्ने भएको छ । यसका लागि पार्टी कमिटीभित्र व्यापक छलफल हुन जरुरी छ । तर पार्टी कमिटीका बैठक नियमित आयोजना भएनन् भने विचार चिन्तनको विषय ओझेल पर्छन् । विचार, बहस, छलफलबिना ‘माथि’बाट निर्देश गरिएका विषय लागु हुन र सफलता प्राप्त गर्न कठिनाइ हुन्छ ।

निर्वाचनबाट सरकारमा गएर राज्यसत्ता नेतृत्व गर्ने अनि राष्ट्र र जनताका हितमा काम गर्ने कार्यनीति अख्तियार गरेका वामपन्थी पार्टीहरुले लामो अवधिसम्म सत्तानेतृत्व पनि गरेका छन् । यस सन्दर्भमा छिमेकी देश भारतको कम्युनिष्ट पार्टी¬ले पश्चिम बंगाल, केरला, राज्यमा लामो अवधि निर्वाचन माध्यमबाट सरकारको नेतृत्व गर्ने अवसर पाइसकेको छ ।

क्रान्ति माध्यमबाट राज्यसत्ताको नेतृत्व गरेको सोभियत कम्युनिष्ट पार्टीले ७० वर्ष शासन सञ्चालन गरी समाजवादको बिजारोपण गरेको थियो । तर सत्तामा गएपछि जब पार्टी जनताबाट अलगथलग हुन थाल्थो, जब पार्टीको क्रान्तिकारी र आमूल परिवर्तनकारी लाइनबाट सरकार विमुख बन्न थाल्थो । जब सरकारमा गएकाहरुले पार्टीस‘गको सम्बन्ध भन्दा कर्मचारीतन्त्र र नोकरशाहस‘ग गठजोड गर्न थाले र समाजमा विकसित जनचाहना, परिवर्तन र गतिशीलता सरकारमा गएपछि नीति तथा कार्यक्रममा देखिन छाड्यो, तब प्रतिक्रान्ति भयो । वाम सत्तारुढ दल एकपछि अर्को गर्दै निर्वाचनमा पराजय हुने वा समाजवादले धक्का खानुका पछाडि पार्टी र सरकारबीच सम्बन्ध तथा सरकार र जनताबीचको सम्बन्ध पातलिँदै जाँदा वामपन्थी दलहरु सत्ताबाट बाहिरिनु परेको थियो ।

पार्टी र सरकारबीच सम्बन्ध व्यवस्थित गर्न शीर्ष नेतृत्व सम्मिलित उच्चस्तरीय संयन्त्र माथिदेखि तलसम्म निर्माण गरिनुपर्छ । सरकारबाट अवलम्बन गरिने नीति तथा कार्यक्रमबारे सम्बन्धित तहमा छलफल र परामर्श गर्ने–गराउने अभ्यास हुनुपर्छ । यसैगरी, सरकारी निकायमा गरिने राजनीतिक नियुक्तिका सम्बन्धमा पनि पार्टीभित्र निर्णयसँगै नियुक्ति पाएकाहरुलाई पार्टीप्रति जवाफदेही बनाउने व्यवस्था हुनु पर्छ ।

मुलुकको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा वामपन्थी शक्तिले अनवरतरुपमा ६ दशकसम्म सहभागी हुँदै संघर्ष आन्दोलनका विभिन्न मोर्चामा नेतृत्वकारी भूमिका निर्वाह गरेको परिणामस्वरुप नेपालमा वामगठबन्धनले दुई तिहाइको जनमतका साथ सरकारको नेतृत्व गर्ने अवसर प्राप्त गरेको छ । समकालीन विश्व राजनीतिमा नेपालका वामपन्थीहरुले यसरी तलदेखि माथिसम्म दुई तिहाइ अभिमतका साथ निर्वाचनका बखत विजय हासिल गर्नु ऐतिहासिक परिघटना हो ।

–प्रेमलकुमार खनाल

निर्वाचनमा विजय हुनु मुख्यकार्य भए पनि निर्वाचनको परिणामपछि मुख्य कार्य जनताको अभिमत र वर्तमानका चाहना अनि आवश्यकताअनुसार काम गर्न सक्नु नै प्रमुख विषय हो । अब निर्वाचनमा विजय हासिल गरेको ‘गीत’ मात्रै गाएर भोलिको चुनौति र अभिभारा पूरा हुन्न र आगामी निर्वाचनमा मात्रै होइन समाजवादको ध्येय र लक्ष्य प्राप्तिका लागि अगाडि बढ्न सकिन्न ।

सरकारलाई लोकप्रिय भएर राष्ट्र र जनतासामु अभिभारा पूरा गर्न हमेसा पार्टीले निर्देशित गर्नु पर्दछ । पार्टीले घोषित लक्ष्य, उद्देश्य, मूल्यमान्यता अनुरुप सरकार सञ्चालन गर्न नेतृत्वकारी भूमिका निर्वाह गर्नु पर्दछ । सरकारका मन्त्रीहरु तथा राजनीतिक नियुक्ति पाएका व्यक्तिले गर्ने हरेक कामको अन्तिम जवाफदेहीता पार्टीको रहने भएकाले सरकारलाई नीति निर्देशन दिनुका साथै सरकारका कामको अनुगमन र मूल्यांककन निरन्तर गर्ने काम पार्टीको हो । सरकारले गरेका सबै निर्णय ठीक नहुन पनि सक्छन् । यस्तो स्थितिमा गरिएका निर्णय सच्चाउन वा सुधार गर्न पार्टीले सरकारलाई निर्देशित गर्नुपर्दछ ।

यतिखेर मुलुकमा आर्थिक–सामाजिक रुपान्तरण गरेर समृद्व राष्ट्र निर्माण गर्दै समाजवादको दिशामा मुलुकलाई अगाडि बढाउनुपर्ने ऐतिहासिक दायित्व वामपन्थी शक्तिहरुको काँधमा छ । नवउदारवादी अर्थनीतिले मुलुकको आर्थिक सामाजिक सांस्कृतिक क्षेत्रमा पारेको दुष्प्रभाबबाट मुक्त गरेर स्वाधीन, आत्मर्निभर अर्थतन्त्र निर्माण, राष्ट्रिय बचत बवद्वि गरेर राष्ट्रिय पुँजी निर्माण गदै उत्पादन र रोजगारी वृद्वि, अनुत्पादक दलाल पुँजीलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्ने नीतिकार्यक्रम अवलम्बन, शिक्षा, स्वास्थ्य, आवास, खाद्यान्न, खानेपानी, यातायात सेवा र सुविधामा सार्वजनिक स्वामित्य कायम गराउदै सर्वसुलभ सेवा जनतालाई प्रदान गर्नु वाम सरकारका अभिभारा हुन् । तसर्थ आर्थिक, सामाजिक रुपान्तरण गर्दै समाजवादको दिशामा अगाडि बढ्न कम्युनिष्ट पार्टीका हरेक नेताकार्यकर्ता यतिखेर गम्भीर र सचेत बन्नु पर्ने भएको छ । यसका लागि पार्टी कमिटीभित्र व्यापक छलफल हुन जरुरी छ । तर पार्टी कमिटीका बैठक नियमित आयोजना भएनन् भने विचार चिन्तनको विषय ओझेल पर्छन् । विचार, बहस, छलफलबिना ‘माथि’बाट निर्देश गरिएका विषय लागु हुन र सफलता प्राप्त गर्न कठिनाइ हुन्छ ।

तसर्थ माथिदेखी तलसम्मका कमिटीमै छलफल गरी जनताको जीविका र जीवनस्तर अभिवृद्वि गर्ने ठोस योजना बनाइ सरकारमार्फत लागु गर्न पार्टी कमिटीहरुको महत्वपूर्ण भूमिका रहनु पर्दछ । पार्टीभित्र नेतृत्व चयन गर्दा गुटका आधारमा होइन उत्कृष्ट कार्य सम्पादन गर्ने व्यक्तिहरुमध्ये योग्य व्यक्तिलाई छनौट गर्ने विधि पदति विकास गर्नु पर्दछ । पार्टी सञ्चालन र सरकार सञ्चालन दुई भिन्दाभिन्दै कार्य हुन् । एकै व्यक्तिले दुवैतिर मोर्चा सम्हाल्न सम्भव पनि हुँदैन र उत्कृष्ट कार्यसम्पादन पनि हुँदैन । अतः पार्टीको कार्यकारी पदमा रहने व्यक्ति र सरकार सञ्चालनमा जाने व्यक्ति भिन्दाभिन्दै हुनुपर्दछ । पार्टीभित्र शक्ति पृथकीकरण नियन्त्रण र सन्तुलन कायम गर्न पनि एक व्यक्ति एक जिम्मेवारी नीतिलाई प्रभावकारीरुपमा लागु गर्नु पर्दछ ।

कम्युनिष्ट पार्टी सत्तारुढ भएपछि वर्गसंघर्षको रुपलाई मूलतः संसद र सरकारबाट सञ्चालन गरिनु पर्दछ । जनसंगठन र स्थानीय पार्टीलाई आ–आफ्नो समुदाय र क्षेत्रका जनताका सरोकारका विषयमा माग अगाडि सार्ने र आवश्यकताअनुसार जनसंघर्ष र जनपरिचालन अगुवाई गर्ने संगठनका रुपमा विकास गरिनु पर्दछ । सरकारले जनसंगठनहरुले अगाडि सारेका जनसरोकारका माग र समस्यालाई नीति, कार्यक्रममार्फत सम्बोधन गर्न ध्यान दिनु पर्दछ । सरकार र समुदायका जनसंगठनबीच छलफल र सम्वाद नियमित हुनु पर्दछ । सरकारले हरहमेसा जनसंगठन र समुदायका मागको सुनुवाइ गर्न र समाधान गर्न तत्परता देखाउनु पर्दछ । स्थानीय पार्टी कमिटीअरुले सरकारका नीति कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रुपमा कार्वान्वयन गर्न जनपरिचालन गर्ने अभियान सञ्चालन गरिनु पर्दछ ।

कम्युनिष्ट पार्टीसामु केबल निर्वाचन लड्ने र सरकार बनाउने मात्रै कार्य होइन, सिंगो पार्टी पंक्तिमा विचारधारात्मक काम योजनाबद्द र सघनरुपमा अगाडि बढाएर सिंगो पार्टी पंक्तिलाई मार्क्सवादीकरण र क्रान्तिकारीकरण गर्ने र यसैको जगमा समाजलाई पनि मार्क्सवादीकरण र क्रान्तिकारीकरण गर्ने अभिभारा छ । लाखौँ मानिस मार्क्सवादी चेतनाबाट लैस हुन सक्दा मात्र पार्टीसामु विराट संगठित शक्ति स्थापित हुन्छ । यसरी संगठित र गोलबद्ध संगठित शक्तिबाट नै क्रान्ति अगाडि बढाउन सम्भव हुन्छ तर पार्टी सत्तारुढ भएपछि विचारधारात्मक काम भन्दा पार्टीका नेता कार्यकर्ता विकासका ‘फाइल’ बोकेर डेलिगेसन हिँड्ने संस्कृितले विचारधारात्मक काम ओझेलमा परेको छ । यस किसिमको संस्कृति अन्त्य गरी विचारधारात्मक कामको योजना बनाई सघन ढंगले कार्यान्वयन गर्न ध्यान दिइनु पर्दछ । पार्टीभित्र विचारधारात्मक काम अन्तर्गत अब मुलुकमा आर्थिक सामाजिक रुपान्तरण गरेर समाजवादतर्फ जाने लक्ष्य लिएको पार्टीसामु आर्थिक, सामाजिक रुपान्तरण के हो ? यो कसरी गरिन्छ ? समाजवादको आधार कसरी निर्माण हुन्छ ? नेपाली मोडलको समाजवाद कस्तो हुन्छ भनेर छलफल र बहस आवश्यक हुन्छ ।

पार्टी र सरकारबीच सम्बन्ध व्यवस्थित गर्न शीर्ष नेतृत्व सम्मिलित उच्चस्तरीय संयन्त्र माथिदेखि तलसम्म निर्माण गरिनुपर्छ । सरकारबाट अवलम्बन गरिने नीति तथा कार्यक्रमबारे सम्बन्धित तहमा छलफल र परामर्श गर्ने–गराउने अभ्यास हुनुपर्छ । यसैगरी, सरकारी निकायमा गरिने राजनीतिक नियुक्तिका सम्बन्धमा पनि पार्टीभित्र निर्णयसँगै नियुक्ति पाएकाहरुलाई पार्टीप्रति जवाफदेही बनाउने व्यवस्था हुनु पर्छ ।

-केन्द्रीय सदस्य, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)

लाखौँ मानिस मार्क्सवादी चेतनाबाट लैस हुन सक्दा मात्र पार्टीसामु विराट संगठित शक्ति स्थापित हुन्छ । यसरी संगठित र गोलबद्ध संगठित शक्तिबाट नै क्रान्ति अगाडि बढाउन सम्भव हुन्छ तर पार्टी सत्तारुढ भएपछि विचारधारात्मक काम भन्दा पार्टीका नेता कार्यकर्ता विकासका ‘फाइल’ बोकेर डेलिगेसन हिँड्ने संस्कृितले विचारधारात्मक काम ओझेलमा परेको छ ।

Janata Tv

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

बिहान ५ः०० स्टेशन आइडी–राष्ट्रिय गान ५ः०२ योग दर्शन ५ः३० तीर्थ पर्यटन ५ः५५ विज्ञापन–प्रोमो ६ः०० जनता समाचार ६ः३० दर्शन दिग्दर्शन ६ः५५…

मेषः धन सम्पत्ति बढ्नेछ, इष्टमित्रको सहयोग पाइनेछ । वृषः काम छिटो बन्नेछ, आत्मसम्मान मिल्नेछ । मिथुनः यात्रामा समस्या एवम् पैसाको…

हिमलाल पराजुली स्याङ्जा । १६ वर्षीया किशोरीलाई सामुहिक बलात्कार गरेको आरोपमा प्रहरीले चार युवालाई पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेमा…

इलाम । २५ पुसदेखि अनशनरत डा. गोविन्द केसीलाई काठमाडौं ल्याउन एम्बुलेन्समा राखेर झापा पठाइएको छ । झापाको भद्रपुरबाट हेलिकोप्टरमा काठमाडौं…

रोजन तामाङ काभ्रे । पाँचखाल नगरपालिका वडा नम्बर ७ स्थित वीर हनुमान इँटा उद्योगको वाल भत्किँदा २ बालबालिकाको मृत्यु भएको…

काठमाडौं । सरकारले प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम संञ्चालनका लागि शुक्रबारदेखि रोजगार संयोजक भर्ना प्रक्रिया शुरु गरिने भएको छ । ७ सय…