निजी स्वार्थ पूरा गर्न पार्टी प्रयोग रोकौँः टंक कार्की

दुई तिहाइ जनमतसहितको सरकारले जनअपेक्षाबमोजिम काम गर्न नसकिरहेको भन्दै आम जनमानसमा राजनीतिक दल र नेताहरुप्रति वितृष्णा जागेको देखिन्छ । नेपाली जनताको दशकौँदेखिको पर्खाइपछि बनेको कम्युनिष्ट सरकारले समेत गतिलो रफ्तार लिन नसक्दा स्वयम् नेकपाभित्र पनि असन्तुष्टि छ । वास्तवमा राजनीतिक मोह घटेर यसरी अविश्वसनीय बन्नुको कारण मूलरुपमा वैचारिक विचलन नै भएको जिकीर छ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) कै केन्द्रीय सदस्य टंक कार्कीको । आफूहरुलाई दिइएको जिम्मेवारी निकैअघि पार्टीमा बुझाए पनि पार्टी एकीकरणमा भइरहेको ढिलाइबारे आश्चर्य प्रकट गर्नुहुने नेता कार्कीसँग राजनीति र पार्टीहरुप्रति जनविश्वास घट्नुका कारण, वर्तमान सरकारको सुस्तता र नेकपाभित्र आरम्भ भएको जनवाद र समाजवादबारे बहसलगायतका विषयमा केन्द्रित रही जनता समाचारका लागि नरेश न्यौपानेले गरेको कुराकानीः

कम्युनिष्ट पार्टीका सम्पूर्ण राजनीतिक गतिविधिमा आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक मुद्धालाई सामूहिक निर्णय प्रक्रियाबाट तलैदेखि जोड्नेतिर लाग्नुपर्छ । हाम्रा बैठक र कमिटीहरु स्थानीय मुद्धाहरुमा केन्द्रित गर्नुपर्छ । पार्टीमा आरती उतार्ने र शक्तिपूजा गर्ने चलन अन्त्य गर्नुपर्छ । नेपालका वामपन्थीहरुले पाकिस्तानी समाजले किन इमरान खान खोज्यो भन्ने कुराबाट पनि केही सिक्न आवश्यक देख्छु । पार्टीमा जोडिने भनेको सेवा गर्न हो । इतिहास र क्षमता नभएकाहरुबाट सेवाको कल्पना गर्न सकिँदैन ।

पछिल्लो समय नेपालको राजनीति विकृत बन्दै गइरहेको भनेर आइरहेका विश्लेषणलाई कसरी लिनुभएको छ ?
कुरा ठीकै हो । यतिबेला हाम्रो राजनीतिमा खासगरी दुईथरि मानिस छन् । पहिलो थरि निकै जिम्मेवारीका साथ आफ्नो दायित्व र कर्तव्य ठानेर सामाजिक एजेण्डा आत्मसात गर्दै सामाजिक मिसनको राजनीति गरिरहेका छन् । दोस्रोथरि चाहिँ सामाजिक मिसनलाई सिँढी बनाएर शक्तिमा पुग्ने स्वभावका छन् । तपाईंले संकेत गरेजस्तो आजको राजनीति विकृत बन्नुका पछाडिको मूल कारण दोस्रोथरिको हालिमुहाली र बोलवाला हुनु हो । केबल लोकप्रियता खोज्ने र व्यक्तिगत स्वार्थ पूरा गर्ने अभिष्टका साथ राजनीतिमा संलग्न भएकाको बिगबिगीले नै राजनीति बिगारिराखेको छ भन्ने लाग्छ ।

अनि कम्युनिष्ट पार्टी र आन्दोलनप्रतिको विश्वास खस्किँदै जानुको कारण चाहिँ ?
मेरो विचारमा हाम्रो कम्युनिष्ट आन्दोलन त झन् बुद्धिष्ट सम्प्रदायभित्रको महयानी समुदायले देखाउने प्रवृत्तिजस्तै भएको छ । झट्ट हेर्दा बुद्धिज्मजस्तो लाग्ने तर व्यवहारमा हिन्दु संस्कार अपनाउने महयानी समुदायले औतारी लामाको वकालत गरेजस्तै यहाँ कम्युनिष्ट विचार, आदर्श, आचरण केही नरहँदा पनि आफूलाई कम्युनिष्ट हुँ भन्नेहरु बढिरहेका छन् । कम्युनिष्ट नेताहरुको नाम भ्रष्टाचारसँग जोडिएर आउनु, सामूहिक निर्णय प्रणाली त्यागेर निर्णयहरुको केन्द्रीकरण गरिनु, पार्टीका नेता बन्न कुनै पृष्ठभूमि आवश्यक नपर्नुलगायतका गतिविधि कम्युनिष्ट आचरण विपरीत छन् । वास्तवमा आज जसले पुष्पलाल, मदन भण्डारी र रत्नकुमार वान्तवाको नाम लिइरहेका छन्, के तिनीहरु साँच्चै श्रद्धापूर्वक ती नामहरु लिइरहेका हुन् ? धेरै मान्छेहरु त्यो नक्कली श्रद्धा मात्र हो भन्छन् । त्यसैले देख्दा लोकतान्त्रिकजस्तो देखाउन खोजिए पनि यहाँ सम्पूर्ण पार्टी र आन्दोलनलाई केही व्यक्तिमा केन्द्रीकरण गरेर कमजोर बनाउन खोजिँदैछ । पार्टी भनेको त सामाजिक वाणी दिने संस्था होला नि ? बैठक, निर्णय र छलफल नै नहुने भएपछि पार्टीप्रति कसरी विश्वास बढ्नु ?

यसपटक त तपाईंहरुको स्थायी समितिमा जमेर छलफल भयो नि, कसरी लिनुभएको छ ?
कमजोरीलाई करेक्सन गर्ने, पार्टीमा सामूहिक निर्णय गर्ने, एकता प्रक्रियालाई तीब्रताका साथ अघि बढाउने र अबको कार्यक्रम कस्तो बनाउनेलगायतका महत्वपूर्ण विषयमा आशा गरिएजति नभए पनि सकारात्मक छलफल भएको छ भन्ने लाग्छ । तर त्यो बैठकमा नेताहरुको प्रस्तुति हेर्नुहुन्छ भने नेकपामा ‘पावर गेम’को खतरा बढेर गएको देखिन्छ । पार्टीको सामान्य सदस्यले पनि बुझेको हुनुपर्छ कि बैठकमा एक पक्ष लडाकुका रुपमा जाइलाग्ने र अर्को पक्ष पूरै चुप लाग्ने परिस्थितिले भविष्यमा यो पार्टीमा के के हुँदैछ भनेर । तर त्यो बैठकमा व्यक्तिगत निर्णय प्रक्रियामाथि जुन प्रश्नहरु उठाइए वा सामूहिक निर्णय प्रक्रियाको निम्ति जुन आवाज उठे, यसले निजी स्वार्थ पूरा गर्न पार्टी निर्णय गराउन खोज्नेहरु आत्तिएका छन् । यस हिसाबले बैठकलाई सकारात्मक रुपमै लिन सकिन्छ ।

कम्युनिष्ट नेताहरुको नाम भ्रष्टाचारसँग जोडिएर आउनु, सामूहिक निर्णय प्रणाली त्यागेर निर्णयहरुको केन्द्रीकरण गरिनु, पार्टीका नेता बन्न कुनै पृष्ठभूमि आवश्यक नपर्नुलगायतका गतिविधि कम्युनिष्ट आचरण विपरीत छन् । वास्तवमा आज जसले पुष्पलाल, मदन भण्डारी र रत्नकुमार वान्तवाको नाम लिइरहेका छन्, के तिनीहरु साँच्चै श्रद्धापूर्वक ती नामहरु लिइरहेका हुन् ? धेरै मान्छेहरु त्यो नक्कली श्रद्धा मात्र हो भन्छन् । त्यसैले देख्दा लोकतान्त्रिकजस्तो देखाउन खोजिए पनि यहाँ सम्पूर्ण पार्टी र आन्दोलनलाई केही व्यक्तिमा केन्द्रीकरण गरेर कमजोर बनाउन खोजिँदैछ ।

अब प्रसंग बदलौँ, ऐतिहासिक पार्टी एकता प्रक्रियामा आफ्नो तर्फबाट कसरी भूमिका निर्वाह गरिरहनुभएको छ ?
तत्कालीन नेकपा एमालेको वुद्धिजीवी संगठनको समन्वय गर्ने जिम्मेवारीमा रहेकाले एकतापछि दुई पार्टीका बुद्धिजीवी संगठनको एकता प्रक्रिया संयोजन गर्ने जिम्मा म र माओवादीबाट दीनानाथ शर्माजीलाई आएको थियो । हामीले सम्भवतः ३ महिनाअघि नै कमिटीको टुंगो लगाएर पार्टीमा बुझाइसकेका थियौँ । अध्यक्षसहितको पूर्ण कमिटीको प्रस्ताव पार्टीमा बुझाए पनि के कति कारणले अघि बढिरहेको छैन ? त्योबारे चाहिँ अनभिज्ञ छु ।

पार्टी एकता प्रक्रियामा ढिलाइ हुनुमा खास कारण के हो ?
मेरो विचारमा दीनानाथजी र मैलेजस्तै जिम्मेवारीमा रहेका साथीहरुले एकताका लागि आफ्नो भागमा परेको जिम्मेवारी पूरा गरिसक्नुभएको छ जस्तो लाग्छ । हामीले एकताका निम्ति बुझाएका प्रस्तावको समय हेर्ने हो भने पार्टी एकताको काम गएको भदौ मसान्तमै टुंगिसक्नुपथ्र्याे । तर पार्टीमा बैठक नहुने, छलफल नहुने र संस्थागत गतिविधिको अवरुद्धता एकता छिटो नहुनुको खास कारण हो । वास्तवमा सरकार र पार्टीका कामबीच सन्तुलन नहुनु र एकता कहाँ हो र भिन्नता कहाँ हो ? भनेर छुट्याउने काम नै नभएकाले यस्तो स्थिति आएको हो ।

सरकारका केही मन्त्रीहरुसँग जोडिएर बाहिर आइरहेका घटनाक्रमबारे के भन्नुहुन्छ ?
तपाईंले पनि आश्चर्य नै मान्नुभएको होला कि उपेन्द्र यादवहरुको अल्टिमेटम, रेशम चौधरीको शपथ र संसदमा नागरिकता विधेयकमाथि छलफलसँगै सरकारका केही मन्त्रीहरुको नाम जोडिएका घटनाहरु किन एकैसाथ बाहिर आए ? त्यसैले यो सरासर नेपथ्यमा बसेका नेकपा र सरकारलाई तितरबितर पारेर आफ्ना स्वार्थ पूरा गर्न खोज्ने स्यालहरुको भाषा हो । खासगरी भारतीय नाकाबन्दीको प्रतिरोध गरेको तत्कालीन नेकपा एमालेको कदमलाई नरुचाएका शक्तिहरुको चलखेल बढेको ठान्छु म । यसमा हामी सचेत हुनैपर्दछ ।

दुईतिहाइ जनमत प्राप्त सरकारको रफ्तार जनअपेक्षाबमोजिम नबढ्नुको कारण चाहिँ ?
आजको नेकपा दुई पार्टी मिलेर बनेको भए पनि सरकार भने पृष्ठभूमिका हिसाबले तीन शक्ति मिलेर बनेको छ । सरकारको रफ्तार नबढ्नुको मुख्य कारण पहिलो त तत्कालीन नेकपा एमालेभित्रका गुटको सन्तुलन नमिल्नु नै हो । सरकार निर्माण गर्दा नै एउटा समूहलाई पूरै निस्तेज गरियो, असन्तुलन बढाइयो र अझ त्यो असन्तुलन कायम राख्ने मात्रै होइन, झन् चर्काइयो । मूलतः यही कारण सरकारले गति लिन सकेन । दोस्रो सरकारका सल्लाहकारहरुले आफ्नो सल्लाह सशर्त हुने कुरालाई बिर्सेर आफूलाई प्रवक्ताकै रुपमा प्रस्तुत गर्दा समस्या देखियो । त्यसैले यस्तै केही महत्वपूर्ण असंगतिहरुले सरकार जनअपेक्षाबमोजिम अघि बढ्न सकेन कि भन्ने लाग्छ ।

पार्टी एकता र सरकार सञ्चालनबारे नेतृत्वले मुख्यतया ध्यान दिनुपर्ने विषय के हुन् ?
मुख्य प्रश्न फेरि पनि विचारकै हो । आज पनि वर्गलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेर समुदायसँग जोडिने गरी संगठन निर्माणमै जोड दिनुपर्छ । कम्युनिष्ट पार्टीका सम्पूर्ण राजनीतिक गतिविधिमा आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक मुद्धालाई सामूहिक निर्णय प्रक्रियाबाट तलैदेखि जोड्नेतिर लाग्नुपर्छ । हाम्रा बैठक र कमिटीहरु स्थानीय मुद्धाहरुमा केन्द्रित गर्नुपर्छ । पार्टीमा आरती उतार्ने र शक्तिपूजा गर्ने चलन अन्त्य गर्नुपर्छ । नेपालका वामपन्थीहरुले पाकिस्तानी समाजले किन इमरान खान खोज्यो भन्ने कुराबाट पनि केही सिक्न आवश्यक देख्छु । पार्टीमा जोडिने भनेको सेवा गर्न हो । इतिहास र क्षमता नभएकाहरुबाट सेवाको कल्पना गर्न सकिँदैन । हो, अब यो कोणबाट बहस थालेर पार्टी र आन्दोलनको पुनर्गठन गर्नतिर लाग्नुपर्छ ।

नेकपाको आगामी कार्यक्रमबारे समाजवाद वा जनवाद भनेर सुषुप्त नै भए पनि जुन बहस आरम्भ भएको छ, यसबारे तपाईंको बुझाइ के हो ?
समाजवाद हाम्रो गन्तव्य हो तर आजको यथार्थ होइन । हाम्रो समाजमा आज पनि निजी स्वामित्व हावी छ । पूँजीवादी उत्पादन प्रणाली नै परिपक्व नभइकन समाजवादी प्रणालीको परिकल्पना गर्नै सकिँदैन । नेकपाको दस्तावेजमा पनि जनताको जनवाद भनिएको मात्र छ त्यसको व्याख्या गरिएको छैन । अर्को कुरा, हामीले राजनीतिक क्रान्ति मात्रै पूरा गरेका हौँ, आर्थिक सामाजिक क्रान्ति बाँकी नै छ । यसकारण अबको हाम्रो कार्यक्रम निजीक्षेत्रलाई पनि स्थान दिने तर सहकारी र सार्वजनिक क्षेत्रलाई बढाउँदै लैजाने समाजवादी कार्यक्रम बनाउनुपर्छ ।

सरकारको रफ्तार नबढ्नुको मुख्य कारण पहिलो त तत्कालीन नेकपा एमालेभित्रका गुटको सन्तुलन नमिल्नु नै हो । सरकार निर्माण गर्दा नै एउटा समूहलाई पूरै निस्तेज गरियो, असन्तुलन बढाइयो र अझ त्यो असन्तुलन कायम राख्ने मात्रै होइन, झन् चर्काइयो । मूलतः यही कारण सरकारले गति लिन सकेन । दोस्रो सरकारका सल्लाहकारहरुले आफ्नो सल्लाह सशर्त हुने कुरालाई बिर्सेर आफूलाई प्रवक्ताकै रुपमा प्रस्तुत गर्दा समस्या देखियो ।

Janata Tv

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

बिहान ५ः०० स्टेशन आइडी–राष्ट्रिय गान ५ः०२ योग दर्शन ५ः३० तीर्थ पर्यटन ५ः५५ विज्ञापन–प्रोमो ६ः०० जनता समाचार ६ः३० दर्शन दिग्दर्शन ६ः५५…

मेषः घर बाहिर दिन बित्नेछ, भ्रातृसुख रहनेछ । वृषः पाहुना बढ्नेछन्, भोजन सुख मिल्नेछ । मिथुनः प्रशन्नता बढ्नेछ, आफन्त भेटघाट…

जोसेफ शाही काठमाडौं । भाषा हाम्रो पहिचानसँग जोडिएको विषय हो । दुनियाँकै सबैभन्दा धनी भाषा मानिने संस्कृत भाषाको जगमा विकास…

अहिले बलात्कार गरेका आरोपीसमेत मेरो काँधमा फलानो नेताको हात छ र कुन कानुनले मेरो के बिगार्न सक्छ भनेर धाक लगाएर…

काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको ५ महिनामा मुलुकको व्यापार घाटा करिब ६ खर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । गतवर्षको यही अवधिमा…

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाको शुक्रबारको बैठकमा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले सांसदहरुले उठाएका प्रश्नको जवाफ दिनुभएको छ । बैठकमा सांसदहरुले राखेको जिज्ञासाप्रति उत्तर…