नारायणकाजी जोगी बन्न लाग्दा रोके प्रचण्डले

शनिबार बोधिसत्वप्राप्त तपस्वी स्वामी आनन्द अरुणद्वारा लिखित पुस्तकको लोकार्पण समारोहमा म पनि उपस्थित थिएँ । पुस्तक लोकार्पण समारोहमा समकालीन नेपाली समाजका मूर्धन्य विचारक र लेखक वक्ताका रुपमा आमन्त्रित थिए । पुस्तक पुष्पपत्रले थालीमा छोपिएको थियो । विद्वानहरुले पुष्प पन्छाएर पुस्तक लोकापर्ण गरे । स्वामी आनन्द अरुणद्वारा लिखित पुस्तक ‘अचम्म जो मैले देखेँ’ हात पर्यो ।

तपोवनमा जे हुन्छ अचम्म हुन्छ । अचम्म हुनु स्वभाविक पनि हो । किनकी धर्तीको त्यो सानो टुक्रामा लौकिक भन्दा अलौकिक संसारको चाहना गर्नेहरुको जमघट छ । तपोवन पारलौकिक मधुशााला पनि भनिन्छ र त्यहाँ पियक्कड समबुद्धहरुको जमघट छ । त्यसो त तपोवनमा अचम्म भइरहन्छ । ‘अचम्म जो मैले देखेँ’ लोकापर्ण समारोहमा उपस्थित मैले एउटा अचम्म देँखे । स्वामी आनन्द अरुणको पुस्तकमाथि दृष्टिकोण राख्न नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठ पनि आमन्त्रित हुनुभएको थियो । नारायणकाजी श्रेष्ठ अपरिचित नाम होइन । श्रेष्ठ तत्कालीन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी एकताकेन्द्रका महासचिव, माओवादीसँगको पार्टी एकीकरण पश्चात पनि शीर्ष नेता ,संसद, सभासद्, परराष्ट्र मन्त्री र अहिले पनि नेकपाका प्रवक्ता । श्रेष्ठ प्रखर माक्र्सवादी, द्वन्द्वात्मक भौतिकवादका अध्येता मात्र होइन वेत्ता नै हुनुहुन्छ ।

अर्जुन थपलिया

पुस्तकमाथि प्रकाश पार्न उभिउनु भएका श्रेष्ठले बोल्ने क्रममा पार्टी सचिवालयभित्रको भेद खुलाउनु भयो । उहाँले सुनाउनु भयो–‘मैले पार्टी सचिवालयभित्र सन्यासको कुरा गर्दा कमरेड प्रचण्डले भन्नुभयो, ‘तपाईं त योगी भएर वन पस्नु हुन्छ कि भनेर शंका लाग्छ । मैले भने हामी योगी र सन्यासी नै हौँ । किनकी कम्युनिष्ट व्यक्तिगत सम्पति संग्रहको मोहबाट मुक्त र कम्युनमा बस्न राजी हुनैपर्छ । यहाँनेर तपोवनबासी र मबीच कमन प्वाइन्ट छ । एकात्मक हुने स्थान छ । अहिलेसम्म म भौतिकवादमै अडिग छु पछि के हुन्छ थाहा छैन ।’

श्रेष्ठको भनाईले सबै गलल् हासे । ताली बर्सियो । हाँसोले हल गुन्जियो । नारायणकाजीलाई पछि के हुन्छ थाहा छैन तर तपोवनका अलौकिक मदमस्त सन्यासीले थाहा पाए । उहाको द्वन्द्वात्मक भौतिकवादप्रतिको निष्ठा धर्मराउँदैछ । उहाँ छिट्टै तपोवनबासी बन्नुहुन्छ । कमन प्वाइन्ट भेटिएपछि फेस सेभिङको अहंकार धेरैवेर टिक्दैन ।

ओशो जीवित छँदै एक सभ्रान्त वर्गकी महिला उनको प्रवचन सुन्न पुगेकी थिइन् । प्रवचन सुनेर उनले भनिन् , ‘भगवान हजुरको प्रवचनले मलाई मुग्ध बनायो । म पनि सन्यास लिन चाहन्छु तर एउटा अडचन छ ।’ मेरो दराजमा करिव सयवटा महगो सारी छन् । सन्यास लिएपछि ती सारी बेकारमा खेर जान्छन् । त्यसकारण पहिला म ती सुबै सारी फटउँछु अनि मात्र सन्यास लिन आउँछु ।

श्रेष्ठको भाषण सुन्दा उहाँ तपोवनको सन्यासी बन्न थोरै अडचन बाँकी छ जस्तो लाग्यो । श्रेष्ठको अन्तरमन र वौद्धिक विश्लेषणले माक्र्सवादी दर्शन द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद र आध्यात्मको फ्युजन गराइसक्नु भएको प्रतीत हुन्छ । श्रेष्ठले आफूलाई आध्यात्मिक नास्तिक मात्र भन्नुभएन उहाँले द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद र आध्यात्मबीच मिलनविन्दु पनि भएको ठहर सुनाउनुभयो । आध्यात्मलाई आत्मनिरीक्षणको विज्ञानभन्दै श्रेष्ठले यसर्थमा म पनि एक आध्यात्मिक व्यक्ति हुँ भन्नुभयो । श्रेष्ठले द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी दर्शनलाई आध्यात्मको जामा पहिर्याउनु भएको छ । उहाँको पदीय अहंकार र जीवनभरको माक्र्सवादी छवि को सारी फटाउन मात्र बाँकी देखिन्छ ।

श्रेष्ठले मार्क्सवादी दर्शनभित्र आत्म निरीक्षण गर्ने विज्ञान भेट्टाउनु भएन कि ? उहाँभित्र आध्यात्मको अविर्भाव भइरहेको हो । धुम्बाराहीको मुख्यालयभन्दा तपोवनले उहाँलाई सम्मोहित पारिरहेको हो कि ?

ओशो जीवित छदाँ उहाँको प्रवचन शिवीरमा मानिस जान डराउँथे । किम्वदन्ती होइन सच्चाई नै हो ओशोको आँखामा अद्भुत आकर्षण थियो । ओशोसँग नजर मिलेपछि सम्मोहित हुने र सन्यासी बन्न हृदयदेखि नै अनुराग बढ्ने चर्चा थियो । धन्न श्रेष्ठलाई ओशोको सानिध्यप्राप्त भएन । तर स्वामी आनन्द अरुणमा पनि ओशोको उर्जा छ । समयको गज अलि लामो होला तर श्रेष्ठ मैरुन कलरको गाउन लगाएर आत्म निरीक्षणको विज्ञान पढ्न तपोवनबासी बन्नु भयो भने आश्चर्य हुने छैन ।

गुरु माक्र्सले प्रतिपादन गरेको द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी दर्शनले संसारमा आध्यात्मलाई अस्तित्व जोगाउन कठिन बनाएको छ । माक्र्र्सले तथाकथित ईश्वरलाई प्रयोगशालाको टेबलमा राखेर पोष्टमार्टम नगरेसम्म त्यसको अस्तित्व स्वीकार गर्न नसकिने भनेका थिए । तर मार्क्सवादका अनुयायी श्रेष्ठले भाषणको शुरुमै भन्नुभयो, ‘म एक आध्यात्मिक नास्तिक हुँ’ मानवभित्री हृदयको संसार निरीक्षण गर्ने वैज्ञानिक विधि आध्यात्म हो भने यो विज्ञानलाई म मान्छु । मानिसले आफूलाई सजग निरीक्षण गर्ने, वास्तविक अस्तित्व पहिचान गर्ने, सत्यमा कटिवद्ध रहन स्थिर अभ्यासको साधना गर्ने अर्थमा यो एउटा विज्ञान नै हो । त्यसकारण म आफूलाई एक आध्यात्मिक नास्तिक भन्न रुचाउँछु –श्रेष्ठको भनाई छ । श्रेष्ठले मार्क्सवादी दर्शनभित्र आत्म निरीक्षण गर्ने विज्ञान भेट्टाउनु भएन कि रु उहाँभित्र आध्यात्मको अविर्भाव भइरहेको हो । धुम्बाराहीको मुख्यालयभन्दा तपोवनले उहाँलाई सम्मोहित पारिरहेको हो कि ? श्रेष्ठपछिका वक्ता हुनुहुन्थ्यो प्रदिप गिरि । गिरिले समाजवादी नेता श्रेष्ठको प्रशंसा गर्न छुटाउनु भएन । गिरिले भन्नुभयो, ‘प्रचण्ड बेलाबेलामा जोगी भएर जंगल जाने कुरा गर्नुहुन्छ ।नारायणकाजीजी कै तर्क सुनेर हो कि जस्तो लाग्न थाल्यो । उहाँको नामै प्रकाश र कामै प्रकाश ।

अन्त्यमा पुस्तकका लेखक स्वामी आनन्द अरुणले समापन मन्तव्य दिनुभयो । स्वामीजीले ओशो कै प्रवचनको प्रसँग उल्लेख गर्दै भन्नुभयो, ‘कम्युन सफल हुनलाई धर्मको आधार चाहिन्छ । साम्यवाद फेल भएको पनि धर्मको आधार नभएर हो । माक्र्सले पश्चिमी धर्म संस्कृतिको कठोरता मात्र देखे । पूर्वीय हिन्दू र बौद्ध धर्म र ताओ दर्शनको काेमलता देख्न पाएनन् । अन्यथा उनले धर्मलाई अफिम भन्ने थिएनन् । स्वामी आनन्द अरुणले तपोवनबासी वास्तविक साम्यवादी भएको जिकिर गर्दै व्यक्तिगत सम्पति नभएको दाबी गर्नुभयो ।

द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद र साम्यवादको आध्यात्मिक प्रयोग र नविन अभ्यासका लागि श्रेष्ठ तपोवनमा मैरुन कलरको गाउनमा एक्लै जानुहुन्छ कि प्रचण्डलाई पनि लैजानु हुन्छ ? गिरि लख काट्दै हुनुहुन्छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

मेष– अध्ययनमा मन जानेछ । सन्तानको खुशी बढ्नेछ । व्यापारमा आम्दानी राम्रो हुनेछ । वृष– मानसिक अशान्ति बढ्नेछ । घरायसी…

काठमाडौं । बन्दाबन्दी  (लकडाउन्) खुकुलो भएसँगै मुलुकभर कोरोना संक्रमणको जोखिम बढेको भन्दै सरकारले भोलि (बिहीबार) देखि जोरविजोर नम्बरका आधारमा यातायातका…

यसमा शब्द हर्क साउद, संगीत सुजन चापागार्ईं, स्वर सुजन चापागार्ईं अनि विद्या तिवारीको रहेको छ ।

चितवन प्रहरीले जिल्लामा हुने सवारी साधन दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि रात्रिकालीन सवारी जाँचलाई तीव्र पारेको छ ।

बैठकमा दुई पार्टीको एकता पछिको संगठन समायोजन र पदाधिकारीको कार्यविभाजनका सम्बन्धमा पनि छलफल हुने छ ।

तनहुँ । व्यास नगरपालिकामा घरमा नेट जोड्ने क्रममा करेन्ट लागेर एक जनाको मृत्यु भएको छ ।  करेन्ट लागेर नगरपालिकाकाे वडा…