दिदीबहिनीको दीर्घायुका लागि दाजुभाइकाे व्रत

भिम चौधरी
कैलाली । पश्चिम नेपालका थारु समुदायको प्रमुख मध्येको एक मौलिक सांस्कृतिक, धार्मिक पर्व अट्वारी पर्व धुमधामका साथ मनाइँदै छ ।

अट्वारी पर्व हरेक वर्ष भदौ शुक्ल पक्षको पहिलो आइतबार मनाइने गरिन्छ । यो पर्वमा थारु समुदायका पुरुषले दिदीबहिनीको सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र समृद्धिको कामना गर्दै व्रत बस्छन् ।

शनिबार मध्य रातमा माछा र तोरैयाको तरकारी र भातको दर खाएर दाजुभाइले आइतबार दिनभर व्रत बस्ने गर्दछन् । व्रत बसेका पुरुषले बिहानभरी घरको कामकाज सकेपछि गहुँ, चामल र अण्डी चामलको विभिन्न थरीका रोटी पकाउने गर्दछन् । यसका साथै दही, घ्यु, केरा, काक्रो, अम्बा आदि सगुनको रुपमा प्रयोग गरिन्छ । दिनभरीको व्रतपछि बेलुका सूर्य अस्ताउने बेला अन्नी पुजा गरेर अट्वारी व्रत खोल्ने चलन छ । व्रत खोले पनि व्रतालुले तरकारी र नुन खुर्सानी भने खान पाइदैन ।

अट्वारी पर्वका क्रममा सोमबार बिहानै खानाका विभिन्न परिकारहरू (भात, कर्कलो, तामा, गेडागुडी, पकौडी, खेरिया लगायत) तयार गरी फलाहार गरिन्छ । आइतबारको व्रत तोड्दा र सोमबार बिहान फलाहार गर्दा पहिलो भाग दिदीबहिनीका लागि छुट्याएर सोमबार नै दिदीबहिनीका घर पुर्याउने चलन छ ।

किम्वदन्ती अनुसार प्राचीन कालमा थारु समुदायका एक छोरीमाथि भइरहेको अत्याचारबाट उनलाई पाँच पाण्डव मध्येका माहिला भाइ भिमले उद्धार गरेको कारणले आइतबार दिउँसोसम्म भिमको नाममा व्रत बस्ने र उनको पूजा गर्ने चलन थारु समुदायमा रहेको छ । अर्कोथरी भनाइ अनुसार भिमले थारुका राज दङ्गीशरणलाई युद्धमा सहयोग गरेको कारण उनको लागि पूजापाठ र व्रत गर्ने गरीरन्छ । भिम सुर्खेतको काक्रे बिहार घुम्न आएको बेला दाङका राजमाथि शत्रुबाट आक्रमण भएको थियो । त्यसैबेला रोटी पकाउँदै गरेका भिमले काम छोडेर भोकभोकै राज दङ्गीसरणलाई सहयोग गरेको भनाइ पाईन्छ । उनको सहयोगमा राजाले शत्रुमाथि विजय गरेको पाण्डव भाइ भिमको पूजा गरिने गरेको बताइन्छ । राजालाई सघाएको हुनाले भिमको नाममा घरका दाइभाइले व्रत बस्ने गरेको पाईन्छ ।

यो पर्वमा दाइभाइले दिदीबहिनीको रक्षाका लागि पानीसमेत नपिएर आधा दिनसम्म व्रत बस्ने गरिन्छ ।

आइतबार आधा दिनसम्म व्रत बसेका दाइभाइले दिउँसो एक/दुई बजेतिर पूजापाठ गरेर फलफूल र अन्डीको रोटी खाने गर्दछन् । सबै परिवारले खानुपूर्व सबैबाट आधा भाग झिकेर छुट्टै राख्ने गरिन्छ । छुट्याएको परिकार विवाहित छोरीचेलीलाई कोसेलीको रुपमा दिने गरिन्छ ।

अट्वारी पर्वको दोश्रो दिन बिहानै खरिया, खुर्मा, फुलौरी, भात र माछा सहित विभिन्न सात प्रकारका तरकारीको परिकार तयार भइसकेपछि व्रतालुले नुहाइधुवाई गरेर पुजापाठमा बस्ने गर्दछन् । पूजापछि खानाको सम्पूर्ण परिकार व्रतालुलाई दिइन्छ । आफ्नो अगाडि राखिएको सम्पूर्ण खानाको परिकारबाट आधा भाग दिदीबहिनीका लागि छुट्याएपछि भोजन गरिन्छ ।

सोमबार बिहानको भोजनलाई ‘फढार’ भनिन्छ । दुईदिन दाइभाइले आफ्नो भागबाट निकालेको खानाको परिकार विवाहित छोरीलाई यसैदिन दिने चलन छ । आफ्नो छोरीलाई वर्षभरीको सम्झना स्वरुप पठाउने कोसेलीलाई ‘अग्रासन’ भन्ने गरीन्छ ।

अट्वारीमा विवाहित छोरीले आफ्नो माईतको कोसेली कुरेर बसेका हुन्छन् । घरको कोसेली आएपछि त्यो खाने र दिदीभाइ दाजुबहिनी बीच सुखदुःखको कुरा हुने गर्दछ । यसबाट दाइबहिनी बीचको सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ हुने बिश्वास राखिन्छ । यो दिन दाजुभाइले एकै प्रकारको तरकारी खाएपनि विवाहित छोरीचेलीलाई सात प्रकारका तरकारीसहित विभिन्न पकवान दिने गरिन्छ ।

सपरिवार धुमधामका साथ मनाईने यो पर्व कैलाली, कञ्चनपुर, बर्दिया, बाँके र दाङ जिल्लाका थारु समुदायले मनाउने गर्दछ । सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले अट्वारी पर्वको अवसर पारेर सार्वजनिक बिदा दिएको छ ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशको कैलाली र कञ्चनपुरमा थारुको बाक्लो बसोबास रहेको छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

काठमाडौं । राजधानीबाट प्रकाशित हुने राष्ट्रिय स्तरका पत्रपत्रिकाले बुधबार राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, शैक्षिक, स्वास्थ्य र साँस्कृतिक लगायतका विविध पक्षको समाचार…

काठमाडौं । केही सातायता कुखुराको मासुको मूल्य अप्रत्यासित रुपमा आकाशिएको छ । उद्योगीसँग साँठगाँठको कारण मासुको मूल्य वृद्धि भएको रहस्य…

बिहान ५ः०० स्टेशनआइडी/राष्ट्रियगान ५ः०२ योग/एरोबिक्स ५ः२५ दर्शन दिग्दर्शन ५ः५५ विज्ञापन/प्रोमो ६ः०० जनता समाचार ६ः३० तिर्थ पर्यटन ६ः५५ विज्ञापन/प्रोमो ७ः०० जनता…

मेष- काममा व्यवधान आउनेछ । आफन्तसंग असन्तुष्टि रहनेछ । वृष- घरायसी मनमुटाव बढ्नेछ । मित्रसँग दुश्मनी हुनेछ । मिथुन- भाइबन्धुको सहयोग मिल्नेछ ।…

काठमाडौं । मुलुकको छुट्टाछुट्टै स्थानमा भएको सवारी दुर्घटनामा ४ जनाले जीवन गुमाएका छन् ।  बाराको पचरौता नगरपालिकामा मोटर साइकल पल्टिँदा…

काठमाडौं । पछिल्लो समय ‘जता नि चोर’ गीतको कारण लोक गायक पशुपति शर्मा चर्चा र विवादमा आएका छन् । त्यसमा…