प्रावि शिक्षककाे भरमा धानिएका छन् मावि

प्रकाश न्यौपाने
भैरहवा । भदौ १२ गते शिक्षक अभावमा आफूहरुले पढ्न र परीक्षा दिन वञ्चित भएको  भन्दै जिल्लाको मर्चवारी गाउँपालिका वडा नम्बर–३ मा रहेको श्रीमती मनराजीदेवी  माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थी आन्दोलनमा उत्रिए । आक्रोसित विद्यार्थीले  गाउँपालिकाले शिक्षक व्यवस्थापन नगरेको भन्दै पालिका कार्यालय तोडफोड समेत गरे  । विद्यार्थीको तोडफोडबाट कार्यालयको एउटा ढोका र ३ वटा सीसाका झ्याल फुटेका
छन् । त्यो विद्यालयमा करिब २ वर्षदेखि शिक्षकको चरम अभाव छ ।

प्रावि तहका  शिक्षकले यहाँ माविमा अध्यापन गराइरहेका छन् । ‘प्राविका शिक्षकले माविमा पढाउनु पर्ने बाध्यता छ, विद्यार्थीको पढाई विगार्न भएन, पालिका र सरकारले शिक्षक उपलब्ध गराउँदैन’, प्रधानाध्यापक राजदेव प्रसाद मौर्यले भन्नुभयो, ‘दरबन्दी नभए पनि करार, निजीस्रोत, ज्यालादारी शिक्षक भए तापनि विद्यार्थीले  राम्रोसँग पढ्न पाउँथे, त्यो पनि छैन । बाध्य भएर विद्यार्थी आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् ।’

त्यहाँ करिब एक हजार ७ सय विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । बालविकासदेखि कक्षा १२  सम्म पढाई हुन्छ । बालविकास र प्रावि तहमा शिक्षक पर्याप्त भए पनि निमावि, मावि  र प्लस टु पढाउने शिक्षक निकै कम छन् । ‘हामीले शिक्षक भर्ना गर्ने भनेर व्यवस्थापन
समितिको निर्णयगरी दुईपटकसम्म विज्ञापन प्रकाशन गर्यौ तर परीक्षा संचालन गर्न  गाउँपालिकाले अनुमति नै दिएको छैन । न पर्याप्त शिक्षक उपलब्ध गराएको छ’, वडा  अध्यक्ष समेत रहेका विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष मुकेश यादवले भन्नुभयो । त्यो विद्यालयमा कक्षा ७–१० सम्म अध्ययनरत विद्यार्थी धेरै हुँदा सेक्सन ए र बी गरी  छुट्याइएको छ ।

एउटा सेक्सनमा १ सय ३७ जना विद्यार्थी कोचाकोच गरेर अध्यापन  गराइँदै आएको छ । निमावि तहमा सेक्सन छुट्याउँदा ५ वटा कक्षामा विद्यार्थीलाई  अध्यापन गराउनु पर्ने हुन्छ । तर निमाविमा एक जना दरबन्दी, एक जना राहत र १  जना निजी स्रोतबाट शिक्षक छन् । तर यो पर्याप्त नभएको प्रधानाध्यापक मौर्यले बताउनु भयाे  । विषयगत शिक्षकसहित निमावि तहमा कम्तिमा थप ७ शिक्षक आवश्यक पर्ने उनले
बताए । निमावि तहमा विज्ञान, गणित, अँग्रेजी कम्प्यूटर पढाउने शिक्षक नै छैनन् ।  विषय विज्ञभन्दा बाहिरका प्रावि तहका शिक्षकले निमावि र माविलाई पढाउँछन् ।

कक्षा ९ र १० मा दरबन्दीका शिक्षक नै छैनन् । यी कक्षामा अध्यापन गराउने ३ जना  राहतका शिक्षक मात्रै छन् । थप ९ जना विषयगत शिक्षक आवश्यक छ । यहाँ  प्राविधिक शिक्षा समेत पढाई हुन्छ । प्राविधिकतर्फ इलेक्ट्रिक इन्जिनियर पढाइ हुँदै  आएको छ । यो क्षेत्रमा पढाउने २ जना सहायक प्रशिक्षक मात्रै छन् । प्रशिक्षक समेत  नहुँदा प्राविधिक पढ्ने विद्यार्थीको भविष्य अन्यौलमा छ । प्राविधिकतर्फ कम्तिमा २  प्रशिक्षकसहित थप ४ जना शिक्षक आवश्यक पर्ने विद्यालयले जनाएको छ ।

विषयविज्ञ  शिक्षक नहुँदा विद्यार्थीको भविष्यमाथि नै खेलवाड भइरहेको अभिभावकको चिन्ता छ ।  दुई कक्षामा सेक्सन समेत भएकाले सबै कक्षा एकैपटक संचालन गर्न समस्या भएको  विद्यालयले जनाएको छ । ९ र १० मा अनिवार्य विषयहरु प्राविधिक विषय नपढ्ने
विद्यार्थीहरुसँगै राखेर पढाउँदै आएको विद्यालयले जनाएको छ ।  ‘२०७४ बाट सुरु भएको प्राविधिक विषयमा विद्यार्थीको आकर्षण छ । तर प्रशिक्षक  नहुँदा विद्यार्थीले राम्रो ज्ञान प्राप्त गर्न सकेका छैनन्, सय बढी विद्यार्थीको भविष्य  अन्यौलमा परेको छ’, प्रधानाध्यापक मौर्यले भन्नुभयो । प्लस टु मा दुई जना मात्रै अनुदान  प्राप्त शिक्षक छन् । शिक्षक अभावकै कारण प्लस टु दिउँसोमा संचालन नगरी  बिहानमा संचालन गरिएको छ । दिउँसो प्रावि तह पढाउने शिक्षकले बिहानमा प्लस टु  पढाउँदै आएका छन् ।

शिक्षा र बाणिज्य संकायमा यहाँ पढाइ हुँदै आएको छ । प्लस टु  राम्रोसँग संचालन गर्न यहाँ थप विषयत ९ शिक्षक आवश्यक पर्छ । ‘जिल्लाकै दुर्गम  ठाउँमा विद्यार्थीको भविष्यमाथि खेलवाड भइरहेको यो एउटा नमूना मात्रै हो ।  गापाभित्रका धेरै विद्यालयले शिक्षक अभावमा यस्तै सास्ती खेप्दै आएका छन्’,  व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष यादवले भन्नुभयो ।  यहाँ विषय विज्ञ भन्दा पनि जुन कक्षा खाली हुन्छ, त्यहाँ तल्लो तह पढाउने शिक्षकले अध्यापन गराउँदै आएका छन् । एउटा शिक्षकको भागमा कम्तिमा ९ पिरियड पर्ने  गरेको सहायक प्रधानाध्यापक प्रमोद यादवले बताए । ‘सामान्यतः दैनिक एउटा  शिक्षकले ६ पिरियड पढाउने भन्ने प्रावधान हुन्छ । तर यहाँ एउटा शिक्षकको भागमा ९  पिरियड पर्छ । जसरी भए पनि व्यवस्थापन मिलाएर विद्यार्थीलाई पढाउँदै आएका छौं’,  उहाँले भन्नुभयो । यादवले आफू प्राविको स्थायी शिक्षक भए पनि निमावि, मावि र प्लस  टुलाई गरी ९ पिरियड पढाउँदै आएको बताए । दिनमा ७ पिरियड पढाई हुन्छ । एउटा  कक्षाकोठामा ५० भन्दा बढी विद्यार्थी राख्न नपाइने भए पनि यो विद्यालयमा भेडाबाख्राजस्तै १ सय ३७ जनासम्म विद्यार्थी कोचेर अध्यापन गराइन्छ । जसले विद्यार्थीले  राम्रो शिक्षा त पाएका छैनन् नै गर्मी मौसममा सरुवा रोगको खतरा समेत बढेको छ ।

जिल्ला शिक्षा समन्वय समितिको अनुमतीमा विद्यालयले २०७४ र २०७५ माघ  महिनामा शिक्षक दरबन्दी पूरा गर्न विज्ञापन गरेको थियो । विज्ञापन प्रकाशितपछि  शिक्षकको परीक्षा लिन स्थानीय सरकारको अनुमती चाहिन्छ । गाउँपालिकाले परीक्षा  संचालनको सहमति नदिँदा समन्वय समितिले परीक्षा समेत लिन पाएको छैन ।  मर्चवारी गाउँपालिका अध्यक्ष केशवनन्द बनियाँले विद्यालयले भनेजस्तो शिक्षकको  अभाव नभएको दावी गर्नुभयो । उनले कानूनी प्रावधानले गर्दा शिक्षक राख्न नसकिएको  बताए । ‘कानूनले हामीलाई शिक्षक राख्न मिल्दैन । हाम्रो क्षमताले भेटेसम्म ज्यालादारी  र निजी शिक्षक भए पनि व्यवस्था गरेका छौं । अपुग शिक्षक पनि पालिकाको बैठकबाट  निर्णय गरेर पूर्ति गर्ने तयारी गरिरहेका छौं’, उहाँले भन्नुभयो ।

गाउँपालिकाभित्र १५ वटा सामाुदायिक विद्यालय छन् । जसमध्ये ४ वटा मावि छन् भने  अन्य प्रावि र निमावि हुन् । निमावि र मावि संचालित अधिकांश विद्यालयमा दरबन्दीका  शिक्षक त छैनन् नै राहत र निजीस्रोतका शिक्षक समेत नहुँदा विद्यार्थी पढ्नबाट  बञ्चित हुँदै आएका छन् । दुर्गम क्षेत्र भएकाले यहाँका विद्यालयहरुमा पढाउने शिक्षक  सरुवा भएर अन्यत्र जाने समस्या समेत उस्तै छ । कतिपय राहत र निजी स्रोतका
शिक्षकले शिक्षकसेवा आयोगमा नाम निकालेर अन्यत्र जाँदा विद्यालयहरु शिक्षकबिहीन भएका छन् । यसले सयौं विद्यार्थीको भविष्य संकटमा परेको छ । यहाँका धेरै विद्यालयले  शिक्षक अभावकै कारण नियमिय संचालन गर्नुपर्ने परीक्षा समेत संचालन गर्न सकेका
छैनन् ।

Janata Tv

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

एक्कासी केही नभनी उसले झोलामा ल्याएको पैसा मलाई दिएर गएको हो ।’

मौसम विभागले मेघगर्जन र चट्याङसहित वर्षा हुने जनाएको छ ।

मुक्तिनाथतर्फ जाँदै गरेको बस दुर्घटनामा भएको छ ।

ठेकेदारको लापरबाहीले केही पुलमा एक दशकमा १० प्रतिशत मात्र काम भएको छ ।

बिहान ५ः०० स्टेशनआइडी÷राष्ट्रियगान ५ः०२ योग÷एरोबिक्स ५ः२५ दर्शन दिग्दर्शन ५ः५५ विज्ञापन÷प्रोमो ६ः०० जनता समाचार ६ः३० तिर्थ पर्यटन ६ः५५ विज्ञापन÷प्रोमो ७ः०० जनता…

मेष–काममा भार बढ्नेछ, रमाइलोमा खर्च हुनेछ । वृष– व्यापारमा फाइदा हुनेछ, आर्थिक सहयोग मिल्नेछ । मिथुन– सरकारी फाइदा हुनेछ, सन्तानबाट…