Logo कार्तिक १२, २०७७ बुधबार


मैथिली पाठ्यक्रममा गम्भीर त्रुटी, बेखबर छन् सरोकारवाला

शिव अधिकारी यदुवंशी
काठमाडाैं । नेपाल सरकारद्वारा प्रकाशित हुने मैथिली मातृभाषाका पाठ्यपुस्तक र पाठ्यसामग्रीहरुमा थुप्रै त्रुटीहरु भेटिए पनि सरोकारवाला बेखबर बनेका छन् । मैथिली भाषी जानकारहरुले पटक–पटक औल्याउँदै आए तापनि  त्रुटीहरु सच्चिनुकाे सट्टा बढिरहँदा भाषामा सराेकार राख्नेहरू बेखबर देखिएका हुन् ।

अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास नियोग ( यूएसएआइडी ) को सहयोगमा नेपाल पाठयक्रम विकास केन्द्रले प्रकाशन गरेको पुस्तकमा व्यापक त्रुटीहरू भेटिएका छन्। नेपाल पाठयक्रम तथा पछिल्लो समय आधारभूत तहको कक्षा १ को पाठ्यसामग्रीमा पानैपिच्छे त्रुटीहरु फेला परेपछि सामाजिक सञ्जालमा व्यापक विरोध  भइरहेकाे छ तर सराेकारवालाहरू चुपचाप बसेपछि व्यापक आलाेचनासमेत भइरहेकाे छ ।

बालमनोविज्ञान, मैथिली पहिरन र संस्कृतिसमेतको सामान्य जानकारी नभएकाहरुले तयार पारेको कक्षा १ को अभ्यास पुस्तिकामा त्रुटीहरुको लामो सूची तयार गर्न सकिने अवस्था रहेको वरिष्ठ मैथिली साहित्यकार एवं सञ्चारकर्मी दिनेश यादवको भनाइ छ । उनी भन्छन्– दर्जनभन्दा बढी विज्ञहरु सम्मिलित समूहले तयार पारेको पाठ्यसामग्रीमा यसप्रकारको त्रुटी अक्षम छ ।

सामाजिक सञ्जालमा ‘पोखरिघाट’ शीर्षकको एउटा अनुच्छेदमा शीर्षक र अभ्यासका लागि राखिएको प्रश्नमा एकरुपता नभएको, अनुच्छेदलाई पाठ भनिएको, अनुच्छेदमा बालिकाहरुको नाम समावेश गरिएपनि पुरुष पहिरन उल्लेख गरिएको, कथा बाहेकमा सामान्यता अनुच्छेदहरु वर्तमानकालमा लेखिने गरिएपनि भूत र वर्तमान दुवैको प्रयोग गरिएकाले कालको सिद्धान्तले पनि त्यो गम्भीर त्रुटी भएको मैथिली भाषी जानकारहरुले बताएका छन् । पाठ्यसामग्रीमा प्रयोग गरिएका चित्रसमेत नमिलेको साहित्यकार यादवको भनाइ छ ।

विसं. २०७६ को शैक्षिक वर्षमै पहिलो संस्करण प्रकाशन भएपनि २०७७ सम्म पनि कुनै निकाय वा सरोकारबालाहरुले यसमा चाँसो देखाएका छैनन् । मैथिली भाषा समृद्व छन् भन्नेमा दुईमत छैन, तर पनि यस्ता खाले त्रुटीहरुले भाषा नै ओझेल पार्ने काम भएकाे देखिन्छ ।

यसअघि पनि कथा १ देखि ५ सम्मकै पाठ्यपुस्तकमा गम्भीर त्रुटीहरु फेला परेको र सरोकारवालालाई पटक–पटक ध्यानाकर्षण गराउँदा गराउँदै पनि १० वर्षसम्म त्यही सामग्री पठनपाठन गरिएको वरिष्ठ साहित्यकार यादवको गुनासो छ ।

यसै विषयमा पाठ्यक्रम विकास केन्द्रका सूचना अधिकारी गणेशप्रसाद भट्टराईलाई जनतासमाचार डटकमले सम्पर्क गर्न खोज्दा आफू अहिले कार्यालय बाहिर रहेको र यस विषयमा प्रमुखलाई मात्रै सोध्नु भनी जवाफ फर्काएका छन् ।

यता भाषा संरक्षण र सम्वर्द्धनमा दख्खल राख्ने सरोकारवाला निकायहरु नेपला प्रज्ञा प्रतिष्ठान, भाषा आयोग, मधेसी आयोग, मैथिली प्राज्ञ धिरेन्द्र झा (प्रेमर्षी) लगायत कसैले पनि अहिलेसम्म कुनै चाँसो दिएको देखिदैन।

परिवार, नातावाद, कृपावाद अर्थात राम्रोलाई होइन हाम्रोलाई दिने चलनले यस्ता किसिमिका त्रुटीहरु फेला पर्ने गरेकाे विश्लेषकहरूकाे तर्क छ । भाषा सम्बन्धी सामान्य जानकारी समेत नरहेकाहरुलाई पाठ्यसामग्री लेखकका रूपमा पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले कसरी अगाडि सार्याे भन्ने पनि बहसकाे विषय बनेकाे छ ।

यस्ता गम्भीर त्रुटी फेला परेपछि भाषाका अग्रजहरूमाथि पनि  प्रश्न चिन्ह खडा भएको छ । यस किसिमका संवेदनशील पुस्तकले बालबालिकामाथि मनोवैज्ञानिक असर त पर्छ नै, मैथिली पुस्तकमाथि पनि विश्वसनीयता घट्ने निश्चित छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

प्रदेश १ का एक/दुई स्थानहरुमा हल्का वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।

कृषि धनको सुख मिल्नेछ । अध्ययनमा प्रगति मिल्नेछ । व्यवस्थापनको काममा जिम्मेवारी बढ्नेछ ।

काठमाडौं । राजनीतिक विश्लेषक श्याम श्रेष्ठले भारतको प्रधान सेनापति मनोजमुकुन्द नरभानेको नेपाल भ्रमण सान्दर्भिक नभएको बताउनुभएको छ । नेपालको अतिक्रमित…

सर्वसाधारणले पनि ठूला चाडपर्वका लागि रकमको जोहो गर्ने र यही समयमा बढी खर्च गर्ने गरेको पाइन्छ ।

भारत र अमेरिकाका वायुसेनाबीचको सहकार्यका लागि यो महत्त्वपूर्ण हुनेछ ।

दिल्लीलाई हराउन सके हैदराबादको अंक तालिका समेत सुधार हुनेछ ।