Logo फाल्गुन २१, २०७७ शुक्रबार


तिहारमा मात्रै विदेशियाे ७ अर्ब रुपैयाँ

काठमाडौं । झिलीमिली र रमझमको पर्व तिहार तपाई हाम्रो घरबाट विदा भएको छ । तर, तिहार गएसँगै नेपालीको अर्बौ रुपैयाँ पनि विदेशीको खल्तीमा पुगेको छ ।झिलीमिलि बत्ति, भाइ मसलादेखि फूलसम्म विदेशबाट आयात हुँदा नेपालले हरेक वर्ष तिहारसँगै अर्बौ रुपैयाँ गुमाउने गरेको छ । तिहारमा बजार बेचिने ९० प्रतिशत सामान विदेशबाट आयात हुन्छ । नेपाली टोपीका ठाउँमा चाइनाको रुमाल, पाला दियोको ठाउँमा विद्युतिय झिलिमिली बत्ती, भाइमसलाका ठाउँमा रक्सीसहितका विदेशी खाध्यान्न दिने चलन बढ्दै गएको छ । जसले नेपाली पन र नेपाली संस्कृति त मासिदै गएको छ नै नेपालबाट अर्बौ रुपैयाँ विदेशीको पोल्टामा पुग्ने गरेको छ ।

यो वर्षमात्रै फूल, भाइमसला, विद्युतिय बत्ती र तिहारका लागि चाहिने अन्य सामाग्रीहरुको आयतलाई हेर्ने हो भने करिब ७ अर्ब रुपैयाँ विदेश गएको छ । पछिल्लो समय आधुनिकताको नाममा नेपालीहरु बस्तुहरुलाई बेवास्ता गर्ने र विदेशी सामानप्रति मोह देखाउने क्रम बढेको यो तथ्यांकले पुष्टि गर्छ ।

३० करोड बराबरको बिजुली बत्ती
हरेक वर्ष तिहारकै लागि भनेर करोडौंको माला र झिलिमिली बत्तीको आयत हुँदै आएको छ । गत वर्ष करिब ६० करोड बराबरको विभिन्न रंगीविरंगी विद्युतिय बत्ती आयात भएको थियो । तर, यो वर्ष कोरोनाले बजारमा निकै प्रभाव परेको हुनाले गत वर्षको तुलनामा निकै कम सामान आयात भएको नेपाल इलोक्ट्रिक व्यवसायी महासंघले जनाएको छ । बजारमा एक सयदेखि २५ हजारसम्मको मूल्य पर्ने तिहारलक्षित विद्युतिय बत्तिहरु बिक्री हुने गरेको छ । नेपालमा चीनबाट करिब ७० प्रतिशत र भारतबाट ३० प्रतिशत विद्युतीय सामग्री आयात हुने गरेको महासंघले जनाएको छ ।

१ करोड बराबरको फूल आयत
यो बर्ष तिहारको लागि मात्रै करिब १ करोडको फूल भारतबाट आयत भएको छ । विगतलाई हेर्ने हो भने २५ करोड मुल्य बराबरको सम्मको फूल नेपालले आयत गर्ने गरेको थियो । यो बर्ष करिब ९१ प्रतिशत फुल नेपालमै उत्पादन भएको र ९ प्रतिशत मात्रै फुल भारतबाट आयत भएको नेपाल फ्लोरिकल्चर एसोसियशनका अध्यक्ष कुमार कसजु श्रेष्ठको भनाइ छ ।

हुन त केही वर्ष यता आएर तिहारमा मखमली र सयपत्रीको माला कम देखिने गरेको छ । यसको ठाउँमा प्लाष्टिक तथा कृत्रिम मालाको पनि प्रयोग बढदै गइरहेको छ । भारतबाट भित्रिएका प्लाष्टिकका कृत्रिम मालाले यो बर्ष पनि धेरै स्थानमा तिहार मनाएको देखिएको छ ।

२० करोडको भाइमसला
बत्ति र फूलमा मात्रै नेपाली पैसा विदेशीएको छैन् । भाइमसलामा समेत करोडौं रुपैयाँ बाहिरिएको छ । विदेशबाट सजाएर पठाएको भाइ मसला दिने प्रवृति नेपाली पैसा बाहिरिने क्रम अझै बढेको छ ।

भाइ मसलामा प्रयोग हुने ल्वाङदेखि पेस्तासम्म भारतसहित वाहृय मुलुकबाटै आउने गरेको छ । चालु आर्थिक वर्षको तीन महिनाको तथ्याकं हेर्दा यो अवधिमा २० करोड ६ लाख रुपैयाँ बराबरको भाइ मसला आयात भएको भन्सार विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार भारतसहित, चीन, अफगानिस्तान, भियतनाम, सिंगापुर, अमेरिका लगायतका देशबाट ४ हजार ४ सय ३६ टन भाइ मसलामा प्रयोग हुने यी मसला आयात भएको छ । ओखर मात्रै ५ करोड ४९ लाख रुपैयाँको आयात भएको छ । भाइमसलामा प्रयोग हुने अन्य सामाग्री पनि यति नै मूल्य बराबरको आयात भएको भन्सार विभागको तथ्याकंले देखाउँछ । विदेशी सामान पोको पारेर बनाइने भाइ मसलाले भित्र्याएको आर्थिक विसंगतिलाई कम गर्न हामी सबैले आफ्नै देशमा पाकेका सुन्तला लगायतका फलफूलहरुको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा संस्कृतिविद् प्रा.डा. वीणा पौड्यालले जोड दिनुभएको छ ।

तिहारमा दिदीबहिनीहरुले आफ्ना दाजुभाइलाई लगाउने सप्तरंगी टिकादेखि उपहारजन्य सामाग्री पनि विदेशबाटै आउने गरेको छ । जसबाट पनि नेपालको करोडौं रुपैयाँ विदेशीने गरेको तथ्यांकले देखाउँछ । दिदिबहिनीले टीका लगाइदिएपछि दाजुभाइलाई टोपी लगायतका विभिन्न उपहार दिने र दाजुभाइले नगद तथा उपहार दिने चलन छ । उपहारका लागि पहिले पहिले पाल्पाको ढाका टोपी निकै लोकप्रिय थियो । तर, आजकल यसको ठाउँ चाइना र भारतबाट ल्याइएका कपाडाले लिने गरेका छन् । यसरी विदेशी सामानको प्रयोग र मोहका कारण तिहारका बेला बजार प्राय विदेशीबाट आएका सामानले मात्रै भरिने गरेको ब्यापारीहरुको अनुभव छ ।

तिहार नेपालीको ब्यापार विदेशीको । यो क्रम हरेक वर्ष बढ्दै गएको छ । नागरिकमा विदेशी सामानको मोह जसरी बढ्दै गएको छ स्वदेशी उत्पादनलाई बढाउन सरकारी बेमतलव पनि उसै गरी चुलिएको छ । सरकारले चाहाने हो भने फूल, बत्ति र भाइमसलामा बाहिरिएको अर्बौ रुपैयाँ जोगाउन सक्छ । तर, राज्यले यसतफै ध्यान नदिएको ब्यापारीहरुको बताउँछन् ।

 

 

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
विशेष

ध्यानाकर्षण पत्रमा पार्टीको आधिकारिकता विवाद शीघ्र छिनोफानो गर्न आग्रह गरिएको छ ।

‘नेकपा अहिले संक्रमणको अवस्थामा छ, देशभरका नेता तथा कार्यकर्ताहरुको चाहनाबमोजिम पार्टी एकताका लागि अघि बढ्नुको विकल्प छैन ।’

फागुन २३ गते बस्ने प्रतिनिधि सभा बैठकमा कसरी प्रस्तुत हुने भन्ने सम्बन्धमा रणनीति बनाउनका लागि संसदीय दलको बैठक बोलाइएको हो।

उहाँले आगलागी पीडितहरूको पुनःस्थापना र सहुलियतपूर्ण कर्जा उपलब्ध गराउन पहल गर्ने बताउनुभयो ।

संसदीय दलको कार्यालय सिंहदरबारमा आज (शुक्रवार) बसेको संसदीय दलको बैठकले उहाँलाई नेतामा सर्वसम्मत रुपमा चयन गरेको हो ।

हस्ताक्षर कार्यक्रममा उपप्रधान एंव रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेल लगायत सरकारका मन्त्रीहरुको उपस्थिति थियो ।